- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਇਕ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕੀ-ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਘੀ, ਬਰੱਸ਼ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਤਕ, ਇੱਥੇ ਦੇਖੋ ਪੂਰੀ ਲਿਸਟ
Crude Oil ਸਿਰਫ਼ ਗੱਡੀਆਂ 'ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਾਲਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਕੱਪੜੇ, ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਬਾਡੀ, ਟੂਥਬ੍ਰਸ਼, ਕੰਘੀ ਅਤੇ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਡਾਮਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Sat, 17 Oct 2026 03:57 PM (IST)
Updated Date: Sat, 17 Oct 2026 04:04 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਮੱਧ ਪੂਰਬ 'ਚ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 110 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ (Crude Oil Price) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ (Petrol Diesel) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੀ ਹਾਂ!
ਦਰਅਸਲ, ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸਿਰਫ਼ ਗੱਡੀਆਂ 'ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਾਲਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਕੱਪੜੇ, ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਬਾਡੀ, ਟੂਥਬ੍ਰਸ਼, ਕੰਘੀ ਅਤੇ ਸੜਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਡਾਮਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕੀ-ਕੀ (What is Made from Crude Oil) ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਤੇਲ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੌਜੂਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡ੍ਰਿਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ: ਕੱਢੇ ਗਏ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਿਡਸਟ੍ਰੀਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ: ਰਿਫਾਇਨਰੀ 'ਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਯੋਗੀ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕੀ-ਕੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ?
ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਚ ਲਗਪਗ 159 ਲੀਟਰ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਪੈਟਰੋਲ (42%): ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਵਰਗੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਡੀਜ਼ਲ (27%): ਬੱਸਾਂ, ਟਰੱਕਾਂ, ਮਾਲਵਾਹਕ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ 'ਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ (10%): ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਨੈਫਥਾ (7%): ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਇਹ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ: ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਐੱਲਪੀਜੀ (LPG), ਲੁਬਰੀਕੈਂਟਸ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਡਾਮਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੱਚਾ ਤੇਲ?
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਨਿੱਜੀ ਦੇਖਭਾਲ (Personal Care): ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਗਪਗ 540 ਟੂਥਬ੍ਰਸ਼ ਅਤੇ 750 ਕੰਘੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ (Lifestyle): ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੌਲੀਐਸਟਰ ਦੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੱਪਾਂ ਅਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨ 'ਚ 39 ਪੌਲੀਐਸਟਰ ਕਮੀਜ਼ਾਂ, 65 ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੱਪਾਂ ਅਤੇ 170 ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
- ਸਿੱਖਿਆ (Education): ਕ੍ਰੇਅਨ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁਝ ਮੋਮ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਤੋਂ 27 ਕ੍ਰੇਅਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਗੈਜੇਟਸ (Gadgets): ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਫੋਨਾਂ ਦੀ ਬਾਡੀ 'ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨ 'ਚ 11 ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਬਾਡੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਨਾਲ ਕਾਰ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
- ਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ: ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਤੇਲ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਊਰਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਔਸਤ ਕਾਰ ਲਗਪਗ 451 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲ ਦੂਰੀ ਕਾਰ ਦੀ ਮਾਈਲੇਜ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।
- ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ: ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਤੇਲ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਲਗਪਗ 70 ਕਿਲੋਵਾਟ-ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਊਰਜਾ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਹਰ ਖੇਤਰ 'ਚ ਵਰਤੋਂ: ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ, ਕੱਪੜਿਆਂ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਡਾਮਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਬਾਲਣ ਤੱਕ 'ਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਵਾਜਾਈ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।