$120 ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਏਗਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ? ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ, ਜਾਣੋ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ

ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਭੜਕੇ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 2 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਛਲ ਗਈਆਂ। ਗਲੋਬਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ 1.94 ਫੀਸਦੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 96 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ (crude oil price today) ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਕਰੂਡ ਯਾਨੀ ਡਬਲਯੂਟੀਆਈ (WTI) 92 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਮਲੇ ਤੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਿਉਂ ਘਬਰਾਇਆ?

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ (strait of hormuz news) ਵਿਚ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਹਨ।” ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰਪਸ (IRGC) ਨੇ ਵੀ ਜੌਰਡਨ, ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਅੱਡਿਆਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਫੀਸਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। IRGC ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਦੇਣਗੇ।

ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਕੀ ਬੋਲਿਆ ਡੱਚ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ?

ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਆਈਐੱਨਜੀ ਗਰੁੱਪ (ING Group) ਦੇ ਕਮੋਡਿਟੀ ਸਟ੍ਰੈਟਜਿਸਟ ਵੌਰਨ ਪੈਟਰਸਨ ਅਤੇ ਈਵਾ ਮੈਂਥੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਣਗੀਆਂ।”

“ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਰਾਬ...”

ਗਲੋਬਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਲ ਗਰੁੱਪ ਮਿਤਸੁਬਿਸ਼ੀ UFJ (MUFG) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਕਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਰਿਸਕ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸਾਲ 2025 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰੂਡ ਉਤਪਾਦਕ ਸੀ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਮੁੜ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। CME ਫੈਡਵਾਚ ਟੂਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਹੁਣ 66 ਫੀਸਦੀ ਟ੍ਰੇਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿਚ 25 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ 40 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੁਣ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਹਨ।”

ਕਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ?

ਕੋਟਕ ਸਕਿਊਰਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਹੈੱਡ ਅਨਿੰਦਿਆ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਕਰੂਡ 96 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹੁਣ ਕਰੂਡ ਵਿਚ ਹੋਰ ਉਛਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ 4 ਵੱਡੇ ਕਾਰਕ ਵੀ ਸਮਝਾਏ ਹਨ।

• ਕਰੂਡ ਦੀ ਚਾਲ: ਕਰੂਡ ਆਇਲ 96.50 ਡਾਲਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਲਾਰਖ ਟਾਪੂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ, ਜੌਰਡਨ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਅੱਡਿਆਂ ’ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿਚ ਦੋ ਟੈਂਕਰਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹੁਣ ਖਤਮ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
• ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕਮੀ: ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸ਼ਾਰਟੇਜ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਡੀਜ਼ਲ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 15-25 ਡਾਲਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਸਟਾਕ ਆਪਣੇ ਔਸਤ ਤੋਂ 14 ਫੀਸਦੀ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
• ਪ੍ਰਾਈਸ ਟਾਰਗੇਟ: ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਰਫੋਂ ਹਮਲੇ ਖਤਮ ਮੰਨ ਲਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਤਣਾਅ ਨਹੀਂ ਭੜਕਦਾ ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਰਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਰੂਡ ਲਈ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ 98 ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਪੋਰਟ 92 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਸਪੋਰਟ 90 ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਹੈ। 100-102 ਡਾਲਰ ਦਾ ਜ਼ੋਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੀਮਤ 102 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ 120 ਡਾਲਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟਾਰਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ 102 ਡਾਲਰ ਇਕ ਸੀਮਾ ਹੈ।
• ਰੁਪਏ ਦੀ ਚਾਲ: ਰੁਪਏ ਨੂੰ 94.60-94.70 ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਪੋਰਟ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 729 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ, 7.8 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ GDP ਗ੍ਰੋਥ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸਪੋਰਟ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਰੁਪਿਆ 94.70 ਅਤੇ 95.40 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟ੍ਰੇਡ ਕਰੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ 94.70 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਸਪੋਰਟ 94 ’ਤੇ ਮਿਲੇਗਾ।