- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡੀਲ: ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਸਸਤਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ; ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ 'ਚ ਵਧੇਗੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਤਾਕਤ
28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜੋ ਤੇਲ-ਗੈਸ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਚ ਇਰਾਨੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਯਾਤ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਟ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 19 Jun 2026 10:58 AM (IST)
Updated Date: Fri, 19 Jun 2026 11:02 AM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜੋ ਤੇਲ-ਗੈਸ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਚ ਇਰਾਨੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਯਾਤ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਟ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਹਿਤ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਐਕਸਪੋਰਟ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਆਯਾਤ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਸਮੀ ਦਸਤਖਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ MoU ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਫਾਇਦਾ
2019 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਰੋਕਣੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਆਯਾਤ 'ਚ ਉਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਲਗਭਗ 10 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।
ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਇਰਾਨੀ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਰਾਨ ਦੀ ਲਗਭਗ 60 ਫੀਸਦੀ ਆਮਦਨ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤਹਿਰਾਨ ਕੋਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ। ICRA 'ਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਰੇਟਿੰਗਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਅਤੇ ਕੋ-ਗਰੁੱਪ ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਹਟਣਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪੀਰੀਅਡ (ਉਧਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ) ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 60-90 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪੀਰੀਅਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸਪਲਾਇਰ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"
ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹੋਵੇਗਾ ਆਸਾਨ
ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਡੀਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਵੀਂ ਜਾਨ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 'ਚ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੋਰਟ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇੱਕ ਤੈਅ Timeline ਅਨੁਸਾਰ ਹਟਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਦੇ 'ਸ਼ਾਹਿਦ ਬੇਹੇਸ਼ਤੀ ਟਰਮੀਨਲ' ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਸਕੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਟਰਮੀਨਲ 'ਤੇ 370 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 3,200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ 'ਚ ਚੀਨ 'ਚ ਹੋਏ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (SCO) ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ 'ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ 'ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।