- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਿਰਫ਼ ₹80 ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਅੱਜ 25 ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਪਛਾਣ; 7 ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ
Lijjat Papad Success Story : ਲਿੱਜਤ ਪਾਪੜ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਮਾਰਚ 1959 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗਿਰਗਾਓਂ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਸਵੰਤੀਬੇਨ ਜਮਨਾਦਾਸ ਪੋਪਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀਬੇਨ ਰਾਮਦਾਸ ਥੋਦਾਨੀ, ਉਜੰਬੇਨ ਨਾਰਨਦਾਸ ਕੁੰਡਲੀਆ, ਬਾਨੂਬੇਨ ਐੱਨ. ਤੰਨਾ, ਲਾਗੂਬੇਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਲਾਲ ਗੋਕਾਨੀ, ਜੈਬੇਨ ਵੀ. ਵਿਠਲਾਨੀ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀਬੇਨ ਲੁੱਕਾ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Tue, 20 Oct 2026 03:52 PM (IST)
Updated Date: Tue, 20 Oct 2026 03:56 PM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਪਾਪੜ ਵੇਲਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਲਿੱਜਤ ਪਾਪੜ (Lijjat Papad) ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 80 ਰੁਪਏ ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਨਾ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਫੈਕਟਰੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਪਾਪੜਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਸੀ। ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਪੜ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
80 ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਤੇ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੁਪਨਾ
ਲਿੱਜਤ ਪਾਪੜ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (Lijjat Papad Success Story) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਮਾਰਚ 1959 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗਿਰਗਾਓਂ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਸਵੰਤੀਬੇਨ ਜਮਨਾਦਾਸ ਪੋਪਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀਬੇਨ ਰਾਮਦਾਸ ਥੋਦਾਨੀ, ਉਜੰਬੇਨ ਨਾਰਨਦਾਸ ਕੁੰਡਲੀਆ, ਬਾਨੂਬੇਨ ਐੱਨ. ਤੰਨਾ, ਲਾਗੂਬੇਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਲਾਲ ਗੋਕਾਨੀ, ਜੈਬੇਨ ਵੀ. ਵਿਠਲਾਨੀ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀਬੇਨ ਲੁੱਕਾ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਕਸਦ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਕਮਾਈ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਛਗਨਲਾਲ ਕਰਮਸੀ ਪਾਰੇਖ ਤੋਂ 80 ਰੁਪਏ ਉਧਾਰ ਲਏ। ਇਸੇ ਰਕਮ ਨਾਲ ਪਾਪੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਮਾਨ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪੜਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਪੈਕੇਟ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੜਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਸਥਾਨਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਥੋਕ ਆਰਡਰ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਕੰਮ ਇਕ ਸੰਗਠਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਬਦਲਣ ਲੱਗਾ।
ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ
ਲਿੱਜਤ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਪਹਿਲੂ ਇਸ ਦਾ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਮਾਡਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛਗਨਲਾਲ ਕਰਮਸੀ ਪਾਰੇਖ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਉਦਯੋਗ ਲਿੱਜਤ ਪਾਪੜ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀਆਂ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ 'ਚ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਈ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਨਿਯਮਿਤ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਵੱਡੀ ਫੈਕਟਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਫੈਲਾਇਆ ਕਾਰੋਬਾਰ
ਲਿੱਜਤ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮਾਡਲ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ 'ਚ ਪਾਪੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਟਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਾਪੜ ਵੇਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਪਾਪੜ ਇਕਾਈਆਂ 'ਚ ਵਾਪਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਪੜਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਸੁਕਾਉਣ ਵਰਗੇ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਿੱਜਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਾਪੜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਸਾਲੇ, ਆਟਾ, ਸੇਵੀਆਂ ਅਤੇ SASA ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੇਠ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਪੜ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਛਾਣ ਹਨ।
25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਾਂਡ
ਲਿੱਜਤ ਪਾਪੜ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਛਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਾਦ, ਲਗਾਤਾਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗਾਹਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣਾ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਲਿੱਜਤ ਦੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਲਗਪਗ 82 ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 45 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਗਪਗ 1,600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਸਵੰਤੀਬੇਨ ਪੋਪਟ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ
ਲਿੱਜਤ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਸਵੰਤੀਬੇਨ ਜਮਨਾਦਾਸ ਪੋਪਟ ਦਾ ਇਸ ਸਫ਼ਰ 'ਚ ਖ਼ਾਸ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਾਲ 2021 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।