ਸੇਬੀ ਨੇ ਏਲੀਟੈਕਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਮਟਿਡ - ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ - ਵਿਰੁੱਧ 'ਪੰਪ-ਐਂਡ-ਡੰਪ' ਸਕੀਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 60 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਸੇਬੀ ਨੇ ਤੰਬਾਕੂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਕੰਪਨੀ, ਏਲੀਟੈਕਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਮਟਿਡ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੇਬੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪੰਪ-ਐਂਡ-ਡੰਪ' ਸਕੀਮ ਰਾਹੀਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੇਬੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਲੀਟੈਕਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਿਗਰੇਟ, ਹੁੱਕਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਮੇਤ ਤੰਬਾਕੂ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਏਲੀਟੈਕਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਯੂਏਈ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਾਰਜਾਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ, ਮਾਰਕੀਟ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਗਈਆਂ, ਫਿਰ ਕਰੈਸ਼
ਮਾਰਕੀਟ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏਲੀਟੈਕਨ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 60 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਸੇਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ, ਇਸ ਤੇਜ਼ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਸੀ।
ਸੇਬੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਧਾ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਏਲੀਟੈਕਨ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 686 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ ਪਿਛਲੀ ਤਿਮਾਹੀ (ਜੂਨ 2025) ਵਿੱਚ ₹525 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ₹2,195.8 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ।
ਪ੍ਰਮੋਟਰ, ਵਿਪਿਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਵਪਾਰਕ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਕਰੇਤਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਵਪਾਰਕ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਮਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਨ। ਸੇਬੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਲਾਸੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਫੰਡ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ
ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਿਮ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੇਬੀ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਟਿਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ₹51.26 ਕਰੋੜ (₹51,26,31,101.30) ਤੱਕ ਦੇ ਕਥਿਤ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਲਾਭ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸੇਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਨੋਟਿਸਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਖਾਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਪਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੇਬੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 'ਲੀਅਨ' ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਇਸ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਫੰਡ ਸੇਬੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।"
ਮਾਰਕੀਟ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਨੋਟਿਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਏਲੀਟਕਾਨ 'ਤੇ ₹408 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਕਸ (GST) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।