- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੱਸ ਅੱਡਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਰੋਜ਼ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ 2,000 ਬੱਸਾਂ; ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਖਰਚੇ ਗਏ ਸਨ ₹103 ਕਰੋੜ! ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਹੈ ਮੌਜੂਦ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਬੱਸ ਅੱਡਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ, ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਟਰਮੀਨਲ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 103 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕਰੀਬ 36.57 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Sun, 18 Oct 2026 11:54 AM (IST)
Updated Date: Sun, 18 Oct 2026 11:58 AM (IST)
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਬੱਸ ਅੱਡਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ, ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਟਰਮੀਨਲ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 103 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕਰੀਬ 36.57 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੇਨਈ ਦੇ ਚੇਨਈ ਮੋਫੁਸਿਲ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ (CMBT) ਦੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 18 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯਾਨੀ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਲਗਭਗ 24 ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
₹103 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਟਰਮੀਨਲ?
ਇਸ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੇਨਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ (CMDA) ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 1991 ਤੋਂ 1996 ਦਰਮਿਆਨ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 6 ਜੂਨ 1999 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐੱਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ। ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ 2002 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 103 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦਾ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਣਾ ਸੀ।
36.57 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪੂਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ
ਚੇਨਈ ਦੇ ਕੋਯੰਬੇਡੂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਲਾਈ ਯਾਨੀ ਇਨਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਿਆ ਇਹ ਟਰਮੀਨਲ ਲਗਭਗ 36.57 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ-ਉਤਰਨ, ਬੱਸਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਇਸ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੱਸ ਫਿੰਗਰ ਅਤੇ ਛੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 180 ਬੱਸ-ਬੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 60 ਬੱਸਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਪਾਰਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 270 ਬੱਸਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਯਾਨੀ ਇੱਥੇ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਬੱਸਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 2,000 ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ
ਚੇਨਈ ਮੋਫੁਸਿਲ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ (Chennai Mofussil Bus Terminus) ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 2,000 ਮੋਫੁਸਿਲ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ?
ਇਸ ਟਰਮੀਨਲ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ। ਬੱਸਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ, ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਡੀਕ ਕਮਰੇ, ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਾਊਂਟਰ, ਲਾਕਰ ਰੂਮ, ਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਏਟੀਐੱਮ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਦਫ਼ਤਰ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਸ਼ੈੱਡ ਵੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
2018 ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਦਾ ਨਾਂ
ਇਸ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਨਈ ਮੋਫੁਸਿਲ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ ਯਾਨੀ CMBT ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਪੁਰਾਚੀ ਥਲਾਈਵਰ ਡਾ. ਐੱਮ.ਜੀ.ਆਰ. ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ (Puratchi Thalaivar Dr. M.G.R. Bus Terminus) ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਨਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ ਐੱਮ.ਜੀ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।