ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tension) ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe Haven) ਵਜੋਂ ਵਧੀ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲ ਗਿਆ।

ਆਈ.ਏ.ਐਨ.ਐਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) 'ਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ (Gold Silver Price Crash) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਸੋਨਾ 2.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 3.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਹੇਠਾਂ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਸਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਸੋਨੇ 'ਚ ਹਲਕੀ ਤੇਜ਼ੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਦਬਾਅ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲਰ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧ ਰਹੀ ਚਿੰਤਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ (Comex): ਸੋਨਾ 2.29% ਡਿੱਗ ਕੇ 4,702 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਚਾਂਦੀ 3.82% ਡਿੱਗ ਕੇ 73.17 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ (MCX): ਜੂਨ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ 1,49,650 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਹਾਈ (2,02,984 ਰੁਪਏ) ਤੋਂ ਕਰੀਬ 53,334 ਰੁਪਏ ਘੱਟ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ (MCX): ਮਈ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ 2,32,600 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ (4,39,337 ਰੁਪਏ) ਤੋਂ 2,06,737 ਰੁਪਏ ਘੱਟ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tension) ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safe Haven) ਵਜੋਂ ਵਧੀ ਸੀ। ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਗ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਚ ਕਟੌਤੀ ਟਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉੱਚੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਵਿਆਜ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬਿਹਤਰ ਰਿਟਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਹਿਮ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੌਨ-ਫਾਰਮ ਪੇਰੋਲ, ਏਡੀਪੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਡੇਟਾ ਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਲਈ 1,48,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸਪੋਰਟ (Support) ਅਤੇ 1,55,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰੇਸਿਸਟੈਂਸ (Resistance) ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੋਨੇ ਨੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 2.20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਰੁਖ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।
ਫਿਲਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਇਕ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਵੇਸ਼ ਧਾਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਧਾਤ (Industrial Metal) ਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ (Global Economic Growth) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਦਯੋਗਾਂ 'ਚ ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਘਟਣ ਦਾ ਡਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਕਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਡਾਲਰ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।