Gold Price Crash : 1.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ ਸੋਨਾ! ਕਿਉਂ ਡਿੱਗੇ ਭਾਅ, ਕੀ ਅਜੇ ਹੋਰ ਆਵੇਗੀ ਮੰਦੀ? 4 ਸਵਾਲਾਂ 'ਚ ਸਭ ਕੁਝ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (Gold Silver Price) ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ (Donald Trump) ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਟੈਰਿਫ ਜੰਗ (Tariff War) ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।

Comex ਅਤੇ MCX 'ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੇਟ?

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਯਾਨੀ ਕੋਮੈਕਸ (Comex) 'ਤੇ ਸੋਨਾ 3998 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹1.24 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਾਂਦੀ 55.695 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਯਾਨੀ ਇਹ ਕਰੀਬ 1.71 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਘਰੇਲੂ ਵਾਅਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) 'ਤੇ ਖ਼ਬਰ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਅਗਸਤ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ 302 ਰੁਪਏ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 1,40,650 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ 0.08 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੀਮਤ 163 ਰੁਪਏ ਡਿੱਗ ਕੇ 2,15,885 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆ ਗਈ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ RMoney ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਮੈਨੇਜਰ ਮੌਮਿਤਾ ਸਾਮੰਤ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਆਓ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਆਊਟਲੁੱਕ...

ਸਵਾਲ 1: ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ 3 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਮੌਮਿਤਾ ਸਾਮੰਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਲੀਅਨ ਮਾਰਕੀਟ (Bullion Market) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ (Geopolitical) ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ:

ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ (US-Iran War): 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਜੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਨਾ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦਾਮ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਡਰ: ਇਸ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 120 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਰੁਖ: ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵਧ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Fed) ਨੇ ਫਿਲਹਾਲ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ 3 ਵਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਵਾਲ 2: ਵਿਦੇਸ਼ੀ (COMEX) ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ (MCX) ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਕਿਉਂ?

ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਾਂ (COMEX) ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀਏ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹1.24 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹1.71 Lakh ਦੇ ਕਰੀਬ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ MCX 'ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਉਂ ਹਨ?

ਮੌਮਿਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਘਰੇਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਆਯਾਤ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। MCX 'ਤੇ ਜੋ ਕੀਮਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ: ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਧਾਤੂ 'ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ (Customs Duty) ਅਤੇ GST ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਵਾਧੂ ਖਰਚੇ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਫੀਸ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ: ਜਦੋਂ ਵੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ (INR) ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੋਨਾ ਆਯਾਤ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅੰਤਰ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ 3: ਅੱਗੇ ਕੇਹਾ ਰਹੇਗਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਹਾਲ?

ਮੌਮਿਤਾ ਸਾਮੰਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਚਾ ਲਿਆ ਹੈ (Absorb ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ)। ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਪਰਿਪੱਕ (Mature) ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 28-29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Fed) ਦੀ ਬੈਠਕ 'ਤੇ ਵੀ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫਿਲਹਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 'ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਝੁਕਾਅ' (Negative Bias) ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਰਤਾ (Consolidation) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਲ 4: ਟ੍ਰੇਡਰਜ਼ ਲਈ ਅਹਿਮ ਪੱਧਰ (Key Levels)

ਐਕਸਪਰਟ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਲਈ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਲੈਵਲ ਸੁਝਾਏ ਹਨ:

ਸੋਨਾ (Gold):

COMEX: ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ $4,000 ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ $4,080 ਤੋਂ $4,100 ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ $4,000 ਦਾ ਸਪੋਰਟ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ $3,950-$3,920 ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

MCX (ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ): ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ₹1,40,500 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ₹1,45,500 ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ₹1,40,500 ਦਾ ਪੱਧਰ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ₹1,37,500 ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚਾਂਦੀ (Silver):

COMEX: ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ $55 ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ $58-$60 ਦਾ ਪੱਧਰ ਛੂਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। $55 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਫਿਸਲਣ 'ਤੇ ਇਹ $52 ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

MCX (ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ): ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਲਈ ₹2,19,000 ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ₹2,14,000 ਤੋਂ ₹2,10,000 ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਪੋਰਟ ₹1,98,000 'ਤੇ ਹੈ।