ਚਾਲਬਾਜ਼ ਚੀਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਹਰਕਤ: GMO ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਕੀਤਾ ਸਸਪੈਂਡ; ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਤਾਇਆ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚੀਨ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਦੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ।

ਚੀਨ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕਲੀ ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਆਰਗੇਨਿਜ਼ਮ (GMO) ਪਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹੁਣ ਤੱਕ 7 ਭਾਰਤੀ ਚੌਲ ਐਕਸਪੋਰਟਰਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤਕ ਚੀਨ ਨੂੰ ਚੌਲ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਚੀਨ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ APEDA ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ ਕਾਰਵਾਈ?

ਚੀਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਇੰਪੋਰਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ ਸੱਤ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਚੀਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਸਟਮਜ਼ (GACC) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸੇ ਸਾਲ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਤਾਇਆ ਵਿਰੋਧ

ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਪਿੱਛੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੀਨ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਮਈ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੀਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 70 ਭਾਰਤੀ ਗੈਰ-ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ GMO ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ GMO ਖਾਧ ਫ਼ਸਲ ਉਗਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ।

APEDA ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ ਗਾਈਡਲਾਈਨ

ਚੀਨ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰਤੀ ਚੌਲਾਂ 'ਤੇ GMO ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੇ APEDA ਤੋਂ ਦਖ਼ਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੀ APEDA ਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ APEDA ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ GMO (Genetically Modified Organism) ਜਾਇਜ਼-ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਨਿਰਯਾਤਕ, ਰਾਈਸ ਮਿੱਲਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟਾਂ ਚੌਲ ਭੇਜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਕਸਟਮ ਵਿਭਾਗ GACC ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਣ।