ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਹੈ ਪਲਾਨ? ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਲਓ ਟੈਕਸ, GST ਤੇ ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਣਿਤ

ਬਿਜ਼ਨਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸੋਨੇ (Gold) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚ ਕੇ ਨਵੇਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ? ਫਿਲਹਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੌਦਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕੀ ਹੈ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਰਨ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅੱਜ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ’ਤੇ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਟੈਕਸ (Capital Gain Tax) ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚ ਕੇ ਨਵੇਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ’ਤੇ GST ਅਤੇ ਮੇਕਿੰਗ ਚਾਰਜ ਵੀ ਅਦਾ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸੌਦੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ’ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਟੈਕਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚ ਕੇ ਨਵੇਂ ਗਹਿਣੇ ਕਦੋਂ ਖਰੀਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ’ਤੇ ਕਦੋਂ ਲੱਗੇਗਾ ਟੈਕਸ?

ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚਣ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਟੈਕਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮਿਆਦ (Holding Tenure) ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ 24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ (Long-Term Capital Asset) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ (Long-Term Capital Gain ਜਾਂ LTCG) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ’ਤੇ 12.5 ਫੀਸਦੀ ਟੈਕਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਡੈਕਸੇਸ਼ਨ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਗਹਿਣੇ 24 ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ (Short-Term Capital Gain ਜਾਂ STCG) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਲਾਗੂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਸਲੈਬ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਕਸ ਲੱਗੇਗਾ।

ਜੇਕਰ ਗਹਿਣੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਲੱਗੇਗਾ ਟੈਕਸ?

ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਟੈਕਸ ਲੱਗੇਗਾ।

ਟੈਕਸ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ’ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਦੋਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਕੀ ਹਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਗਹਿਣਾ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹੋ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੋਇਆ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ’ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਟੈਕਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਣ ਸਮੇਂ GST ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਪੁਰਾਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 3 ਫੀਸਦੀ GST ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਨ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲਗਪਗ 9.22 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਬਚਣਗੇ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਰਕਮ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦੋਗੇ ਤਾਂ 3 ਫੀਸਦੀ GST ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 8.95 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੀ ਬਚੇਗੀ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਗਪਗ 10.49 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਪਗ 89.51 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।

ਨੋਟ: ਟੈਕਸ ਅਤੇ GST ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਥਿਤੀ, ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ, ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਟੈਕਸ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਕਸ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।