ਮੋਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ 62 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ, ਭਾਰਤ 'ਚ ਜਨਮੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਬਪਤੀ ਬਣਨਗੇ ਨਵੇਂ ਮਾਲਕ

ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। 62 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ IDBI ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ (LIC) ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ 60.72 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 'ਕੈਨੇਡਾ ਇੰਕ' ਨੂੰ ਵੇਚਣਗੇ। ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਕੰਪਨੀ ਕੈਨੇਡਾ ਇੰਕ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ।'

ਕੌਣ ਬਣੇਗਾ IDBI ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਲਕ?

IDBI ਬੈਂਕ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 52,878 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਬਪਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਤਸਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਹੈ।

ਪ੍ਰੇਮ ਵਤਸਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ IIT ਮਦਰਾਸ ਤੋਂ ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1972 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਰਨ ਓਂਟਾਰੀਓ ਤੋਂ ਐੱਮਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਖੇ ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੂੰਜੀਕਰਨ ਲਗਭਗ 3.6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਵਤਸਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਬਪਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ ਵਤਸਾ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ 2.5 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (23 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਹੈ।

ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ 60.72 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੀ ਇਹ ਵਿਕਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ (FDI) ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ੇਅਰ ਖ਼ਰੀਦ ਸਮਝੌਤਾ ਸੌਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ IDBI ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਵਜੋਂ ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ (Disinvestment) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਨਰਗਠਨ (Restructuring) ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ IDBI ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇਗੀ।”

2019 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕ ਬਣਿਆ ਸੀ IDBI ਬੈਂਕ

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ IDBI ਬੈਂਕ ਜਨਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਬੈਂਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਬੈਂਕ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਰਾਬ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਨਿਗਮ (LIC) ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ IDBI ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ LIC ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 49.24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 45.48 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 94.71 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ LIC ਕੋਲ ਲਗਭਗ 19 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।

ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ (DIPAM) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ IDBI ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 30.48 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੇਚੇਗੀ, ਜਦਕਿ LIC ਆਪਣੀ 30.24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵੇਚੇਗੀ।