ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ ਸਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਔਰਤਾਂ ਗਲਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ’ਚ ਕਿਉਂ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਚਾਣਕਯ ਨੀਤੀ ’ਚ ਛੁਪਿਆ ਹੈ ਜਵਾਬ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਲ ਅਜਨਬੀਆਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕਾਰਨ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਚਾਈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਚਾਣਕਯ ਨੀਤੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਲਗਾਅ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਉਮੀਦ, ਯਾਦਾਂ, ਤਿਆਗ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਵੇ

ਚਾਣਕਯ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦੁੱਖ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ਦੇਹ ਪਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੰਗੇ ਪਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਡਰ

ਚਾਣਕਯ ਨੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ੈਸਲੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਇਸ ਲਈ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦਰਦ ਨਾਲੋਂ ਇਕੱਲੇਪਣ ਦਾ ਡਰ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਥਿਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਰਦ ਸਹਿਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਪਤਾ ਕੱਲ੍ਹ ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਣ।”

ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਅ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਚਾਣਕਯ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਿਆਗ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੇਖਭਾਲ, ਸਬਰ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਸਮਝੌਤੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਲਗਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਗੁਆ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੇ ਅਣਦੇਖੀ ਸਹਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਣਕਯ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਲਗਾਅ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਚਾਣਕਯ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ’ਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲਗਾਅ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤੋੜਦਾ ਰਹੇ।