- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ? ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਕਹਾਣੀ
ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨੌਂ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ‘ਜੈ ਮਾਤਾ ਦੀ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ 'ਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੈਂਤ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਂ ਆਦਿ ਬਦਰੀ ਭਗਵਤੀ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦ
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 16 Oct 2026 03:17 PM (IST)
Updated Date: Fri, 16 Oct 2026 03:18 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨੌਂ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ‘ਜੈ ਮਾਤਾ ਦੀ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ 'ਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੈਂਤ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਂ ਆਦਿ ਬਦਰੀ ਭਗਵਤੀ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਹ ਮੰਦਰ?
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਦਿਆਕੋਟ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਂ ਆਦਿ ਬਦਰੀ ਭਗਵਤੀ ਮੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮੰਦਰ 'ਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਨਰਾਤਿਆਂ ਮੌਕੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੈਂਤ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵਧਕੋਟ’ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਇਸ ਨਾਮ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਬਦਿਆਕੋਟ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ
ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੈਂਤ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੈਂਤ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦੈਂਤ ਦਾ ਵਧ ਸੁਮਗੜ੍ਹ 'ਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ 'ਚ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ‘ਸੁਮਗੜ੍ਹ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੜ੍ਹਵਾਲ 'ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਛਲੀ ਅਤੇ ਬਲੀ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਹਿਰਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬਦਿਆਕੋਟ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਛਲੀ ਅਤੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਛਲੀ ਅਤੇ ਬਲੀ ਦੇ ਛੇ-ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਹ 12 ਭਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਬਾਰ ਬਦਕੋਟੀ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।