‘ਮੈਂ’ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸਮਰਪਣ

ਮਰਪਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਮਰਪਣ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸਮਾਜ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮਰਪਣ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਧਨਾ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਧਿਆਤਮਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਤੰਗ-ਦਿਲੀ ਨੂੰ ਦਰਿਆਦਿਲੀ ’ਚ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਵਿਚ ਡੁਬੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨਾ। ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਉੱਤਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਪਣੀ ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਨਾਲ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ੀ ਗਈ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਸਾਡੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੈਅ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵਾਰਥੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀਏ। ਇਹ ਸਮਰਪਣ ਇਕ ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਾਧਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਏਗਾ।

ਸ਼ਾਇਆ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ।