- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
Sharad Purnima Rituals : ਚਾਂਦੀ, ਪਿੱਤਲ ਜਾਂ ਤਾਂਬਾ; ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਕਿਸ ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦੈ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ?
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਈ ਲੋਕ ਖੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 22 Oct 2026 12:59 PM (IST)
Updated Date: Thu, 22 Oct 2026 01:00 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਈ ਲੋਕ ਖੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ, ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਪਿੱਤਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਧਾਤ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਐਸਟ੍ਰੋਪਤਰੀ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਜ ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਕਲਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਕਲਸ਼ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਐਸਟ੍ਰੋਪਤਰੀ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਜ ਗੌਤਮ ਅਨੁਸਾਰ, “ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਲਸ਼ ਕਿਸ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਚੋਣ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਕਲਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਦਗੀ, ਸਾਤਵਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀਪਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਹੈ।
ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਲਸ਼ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।
ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਨੂੰ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਲੋਟੇ ਜਾਂ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸਟੀਲ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਜਾਂ ਲੋਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਲਈ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਕਲਸ਼, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੈ।
ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ’ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਲਸ਼ ਸਾਫ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਦੇਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੋ।
Disclaimer : ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਦਾਅਵੇ ਵਜੋਂ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ।