Hanuman Chalisa : ‘ਰਾਮ ਦੂਤ ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਧਾਮਾ...’ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੂਰ ਕਰੇਗੀ ਇਹ ਚਮਤਕਾਰੀ ਚੌਪਈ, ਸਮਝੋ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਤ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ (Hanuman Chalisa) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Publish Date: Sat, 03 Oct 2026 12:39 PM (IST)
Updated Date: Sat, 03 Oct 2026 12:41 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਤ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ (Hanuman Chalisa) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚੌਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਜਰੰਗਬਲੀ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਬਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਚੌਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੌਪਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।
ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਚੌਪਈ
ਰਾਮ ਦੂਤ ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਧਾਮਾ।
ਅੰਜਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਪਵਨਸੁਤ ਨਾਮਾ।।
ਹਿੰਦੀ ਅਰਥ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਇਸ ਚੌਪਈ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਮ ਦੂਤ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਸੀਮ ਬਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਾਤਾ ਅੰਜਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਵਨਸੁਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਰਾਮ ਦੂਤ — ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ।
ਅਤੁਲਿਤ — ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਬਲ — ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਤਾਕਤ।
ਧਾਮਾ — ਭੰਡਾਰ ਜਾਂ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ।
ਅੰਜਨੀ-ਪੁੱਤਰ — ਮਾਤਾ ਅੰਜਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਪਵਨਸੁਤ — ਪਵਨ (ਵਾਯੂ) ਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਨਾਮਾ — ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਪਾਠ ਦਾ ਲਾਭ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦੀ ਇਸ ਚੌਪਈ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ ਦੌਰਾਨ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ।
ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਲਸਣ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਵਰਗੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਧੇ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਨਾ ਬੈਠੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲ ਜਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਊਨੀ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਆਸਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਪਾਠ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਰੱਖੋ।
Disclaimer : ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ/ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗਾਂ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।