Dhanteras 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 4 ਮੁੱਖੀ ਦੀਵਾ ? ਜਾਣੋ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਯਮਰਾਜ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਉਪਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਨਤੇਰਸ ਨੂੰ 'ਧਨ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਧਨਤੇਰਸ 6 ਨਵੰਬਰ 2026, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
Publish Date: Sun, 01 Nov 2026 11:06 AM (IST)
Updated Date: Sun, 01 Nov 2026 11:09 AM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧਨਤੇਰਸ ਨੂੰ 'ਧਨ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਧਨਤੇਰਸ 6 ਨਵੰਬਰ 2026, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧਨਤੇਰਸ (Dhanteras 2026) ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ, ਨਵੇਂ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦੀਵੇ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਧਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪੋਟਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਘਰ ਦੀ ਤਿਜੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਦੀਵੇ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ
ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਦੀਵੇ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪਿੱਛੇ ਯਮ ਦੀਪਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੀਵੇ ਖਰੀਦਣਾ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਨਤੇਰਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਮ ਦੀਪਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਘਰ ਦੀ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਯਮ ਦੀਪਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Disclaimer : ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।