- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਤ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨ ਵੀ ਰਹੇਗਾ ਤੰਦਰੁਸਤ
ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ: ਲਗਾਤਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ’ਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਖਟਾਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Posted By Paramjit Kaur
Publish Date: Mon, 12 Oct 2026 03:55 PM (IST)
Updated Date: Mon, 12 Oct 2026 04:00 PM (IST)
ਆਨੰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਲਖਨਊ : ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਮਾਂ ਜਗਦੰਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਰਾਂ ’ਚ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਮਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਤ (ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ) ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ’ਚ ਲੀਨ ਹੋ ਸਕੇ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ’ਤੇ ਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ ਕਰਨ ’ਚ ਬੀਤਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੱਕ ਤੇ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਨ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ’ਤੇ ਵੀ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਾਧੂ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਮੇਘਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤੀ।
ਸਵੇਰੇ ਧੀ ਦੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੰਦਰ ਸਜਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫੋਨ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਲ ਯੋਗਾ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਧੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਿਆ।
ਮਹਾਨਗਰ ਦੀ ਆਖਿਆ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ 10 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਧੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਤੇ ਕਸਰਤ ’ਚ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੁੱਤਰ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਆਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਸਮੇਂ ’ਚ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਦਿਮਾਗ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਘੱਟ
ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਲੈਪਟਾਪ, ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਡੀਟਾਕਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
- ਲਗਾਤਾਰ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਚ ਖਟਾਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਇਸ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਾਹੇਵੰਦ
ਲੋਹੀਆ ਆਯੁਰਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਕੇ.ਕੇ. ਯਾਦਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ, ਯਾਨੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ, ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮਾਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਮਾਹੌਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੋ. ਅਰਚਨਾ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ’ਚ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਵੀ ਸਰੀਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਲਈ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਰਹੇਗਾ।
ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ’ਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ
ਲੋਹੀਆ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਪ੍ਰੋਲੀਮਾ ਠੱਕਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਖੁਸ਼ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਰ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੋਨ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਕੇਜੀਐੱਮਯੂ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਡਾ. ਸੁਨੀਤਾ ਸਕਸੈਨਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦਰਦ ਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।