ਸਾਉਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼

ਭਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ’ਚ ਸਾਉਣ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਾਗਰਣ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਵਜੀਵਨ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੁੱਲਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੜਾਅ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਰਿਆਲੀ, ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਮਧੁਰ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ‘ਹਰ-ਹਰ ਮਹਾਂਦੇਵ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਇਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰੇਕ ਕਣ ਸ਼ਿਵਮਈ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਅਦਰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਤਿਆਗ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਸਾਦਗੀ ’ਚ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ’ਚ ਵਸਦੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ਼ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦਾ ਚੰਦਰਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਾਲਿਆਂ ’ਚੋਂ ਵਗਦੀ ਗੰਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ’ਚ ਉਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਆਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸੱਚਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।

ਸਾਉਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹੰਕਾਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਹਰੀ ਭਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਨੇਕ ਆਚਰਣ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ’ਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਪੱਖ ਸਾਨੂੰ ਧੀਰਜ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।

‘ਸਾਉਣ’ ਸਾਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰੁੱਖ, ਪਾਣੀ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ-ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਮੁਆਫ਼ੀ, ਸੇਵਾ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਉਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

-ਮਮਤਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ