ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ : ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਅੱਖ ? 4 ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਗਾੜ ਰਿਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਂਦ ਬਿਲਕੁਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਭਾਵੇਂ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਕਦੇ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਣ, ਕਦੇ ਛੱਤ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ।
Publish Date: Thu, 15 Oct 2026 12:48 PM (IST)
Updated Date: Thu, 15 Oct 2026 12:50 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਂਦ ਬਿਲਕੁਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਭਾਵੇਂ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਕਦੇ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਣ, ਕਦੇ ਛੱਤ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਹੈ।
ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਨਸੌਮਨੀਆ (ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ), ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਪਨੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਪਿੱਛੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ’ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੀਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਕਿਰਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੰਡਲੀ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਭਾਵ, ਚੰਦਰਮਾ, ਰਾਹੂ, ਕੇਤੂ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਪੀੜਤ ਹੋਣ, ਵਕਰੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਪਿੱਛੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਮਨ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਅੰਤਰ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਕਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੂਰਜ, ਰਾਹੂ, ਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਮੰਗਲ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ, ਲਗਾਤਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਚਣਾ, ਬੱਤੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਾਹੂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਛਾਇਆ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਰਮ, ਜਨੂੰਨ, ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਹੂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਨ ਦੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਦਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਘਬਰਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਦੇਰੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮਨ ’ਤੇ ਭਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਡਰ, ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬੇਚੈਨੀ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੁੰਡਲੀ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਭਾਵ ਨੀਂਦ, ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ, ਆਰਾਮ, ਇਕਾਂਤ, ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਮੰਗਲ, ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਵਰਗੇ ਅਸ਼ੁੱਭ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇਸ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਉਣ, ਤਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਪਨੇ ਆਉਣਾ, ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ’ਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਤੂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਵੈਰਾਗ, ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੇਤੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਤੂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਕੇਤੂ ਦੀ ਮਹਾਦਸ਼ਾ ਜਾਂ ਅੰਤਰਦਸ਼ਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕੇਤੂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵੇਰੇ 3 ਵਜੇ ਤੋਂ 5 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਗਣ ਬਾਰੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਰਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਤਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਕਰੀ ਜਾਂ ਅਸਤ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਤੰਤਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਕਰੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੁੱਧ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ, ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਉਪਾਅ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੌਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ: ਰਾਤ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਸਤਰੇ ’ਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਸੌਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰੋ: ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਜਾਂ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ।
ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਸੁਣੋ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤਰ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਪਣਾਓ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੌਣ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ: ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।