ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ : ਜੇਕਰ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ 'ਚ ਹਨ ਇਹ 3 ਔਗੁਣ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕੇਗੀ ਲਕਸ਼ਮੀ; ਘਰ 'ਚ ਆਵੇਗੀ ਗਰੀਬੀ!
ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਚ ਪਰਿਵਾਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਆਚਰਣ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਘਰ ਦਾ ਪਤਨ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Publish Date: Sun, 27 Sep 2026 01:36 PM (IST)
Updated Date: Sun, 27 Sep 2026 01:37 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਚ ਪਰਿਵਾਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਆਚਰਣ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਘਰ ਦਾ ਪਤਨ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਆਪਸੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ 'ਚ ਦੂਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਿਜ਼ੂਲਖਰਚੀ ਦੀ ਆਦਤ ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ 'ਚ ਫਿਜ਼ੂਲਖਰਚੀ ਵਰਗੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ 'ਚ ਅਜਿਹੀ ਆਦਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਲੋੜੇ ਖਰਚਿਆਂ 'ਚ ਇੰਨਾ ਪੈਸਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹੀ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ 'ਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ 'ਚ ਧਨ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦਾ ਧਨ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਖਰਚ ਅਤੇ ਬਚਤ ਕਰਨਾ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
ਨਸ਼ੇ ਜਾਂ ਜੂਏ ਦੀ ਲਤ
ਜੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਜੂਏ ਵਰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਕਦੇ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੂਏ ਦੀ ਲਤ, ਭਾਵ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਘਰ 'ਚ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤਣਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਟਕਰਾਅ ਹੋਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ।
ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਘਰ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਘਰ ਕਦੇ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਘਰ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਨੀਤੀ 'ਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਤ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਘਰ ਕਦੇ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਦਲ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।