ਆਯੂਰਵੇਦ ਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਖ਼ੁਦ ਬਿਮਾਰ

ਵਕੀਲ ਮਹਿਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਮੋਗਾ : ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਦੁੱਨੇਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਯੂਰਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਐਸੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਲਾਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਸੌਖਾ ਇਲਾਜ਼ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਅੱਜ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਕ ਡਾਕਟਰ, ਇਕ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਅਤੇ ਇਕ ਚੌਥੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਲਾਜ਼ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਪਰ ਦੁੱਨੇਕੇ ਦੀ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਹੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ। ਉਹੀ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਚੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਦਵਾਈ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਫ਼ਾਰਮਾਸਿਸਟ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਡਿਊਟੀ ਕਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਲਿਖ਼ਤੀ ਕੰਮ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਮਾਸਿਸਟ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਲਈ ਦਵਾਈ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਕ ਚਿਕਿਤਸਿਕ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਤੱਕ ਇਲਾਜ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਉਂਦੇ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਨੇਕੇ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਵਿਚ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਸਟਾਫ਼ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਭੇਜੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿੱਕਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਖੇਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਯੂਰਵੇਦ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਦਵਾਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਵਾਈ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਨ ਨਵਾਂ ਡਾਕਟਰ, ਮਰੀਜ਼ ਭਟਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਰੀਜ਼ ਆਯੁੂਰਵੇਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਫ਼ਾਲੋਅੱਪ ਲਈ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਹੀ ਡਾਕਟਰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਰਚੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਦੋ ਦਿਨ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਡਿਊਟੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਥੇ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਦਿਨ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋਰ ਵੱਖਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਥੇ ਇਲਾਜ਼ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਲਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ: ਡਾ. ਭੂਪਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਮੌਕੇ ਆਯੂਰਵੇਦਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਭੂਪਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੋ ਵਿਵਸਥਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ਼ ਮਿਲੇ ਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਦਵਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਅਸੀਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਦਵਾਈ ਇੱਥੇ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਕੈਂਪ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਵਾਈ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।