ਸੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਰਾਹੀਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਵਾਂ ਮੰਚ

ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਾਟਕ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜੀਵੰਤ ਸਟਾਫ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਮੋਗਾ : ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਮਸਤਾਨੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰ-ਉਤਸ਼ਾਹਕ ਨਾਟਕ ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਦਾ ਸਫਲ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਸਦੀਵੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਚ ’ਤੇ ਜੀਵੰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨਾਲ ਰੂਬਰੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਾਟਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦਰਪਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਯਾਦ ਦਵਾਇਆ ਕਿ ਮੰਟੋ ਵੱਲੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਵਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਨੇ ਵੰਡ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ, ਨਫ਼ਰਤ, ਪੱਖਪਾਤ, ਹਿੰਸਾ, ਉਜਾੜੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਖ਼ਤ ਰਾਹੀਂ ਨਿਡਰਤਾ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਵ ਦੀਆਂ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਮਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰੁਣਾ, ਨਿਆਂ, ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੁੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਸੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮੰਚ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਸ਼ਕਤ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਸਕਣ। ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਰਾਹੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ ਜੋ ਕਲਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ। ਅਕਸ ਮਹਿਰਾਜ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਢਿੱਲੋਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਤਾਕਤਵਰ ਸੰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਮੰਚਨ ਰਾਹੀਂ ਮੰਟੋ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕੀਤਾ। ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਉਜਾੜਾ, ਸੰਘਰਸ਼, ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਠਿਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ, ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ, ਫਿਰਦੌਸ ਯਾਸਮੀਨ, ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ, ਪੁਨੀਤ ਕੌਰ, ਰਮਨਜੋਤ ਕੌਰ, ਕਾਬਿਲ, ਦਿਲਵਰਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਮਨਦੀਪ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਦਕਿ ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਲਈ ਬੰਸੀ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮੋਂਗਾ ਜਨਰਲ ਸਟੋਰ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਰਿਹਾ। ਮੇਕਅੱਪ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਮਰਨ ਗਿੱਲ ਨੇ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕੁਲਪਤੀ ਡਾ. ਨਿਤਿਨ ਟੰਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਾਸਰੂਮ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਰੰਗਮੰਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡੀਐੱਸਡਬਲਯੂ ਇੰਜੀ. ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ। ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਾਟਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਰੁਣਾ, ਸਮਾਵੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਅੱਜ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ‘ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ’ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੀ ਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।