ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਵਣ ਦਾ ਦਰੱਖ਼ਤ

ਕਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਵਣ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਅੱਜ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਮੋਗਾ: ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ’ਚੋਂ ਕਈ ਪੁਰਾਤਨ ਦਰੱਖ਼ਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਮ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਣ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵਣ ਦਾ ਇਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਇਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਵੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ, ਰਾਹਗੀਰ ਕੁੱਝ ਪਲ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਚਹਾਟ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਪੁਰਾਤਨ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਾਰਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਘੱਟ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਵਣ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਿੰਡ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਦਾ ਇਹ ਵਣ ਦਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ, ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਾਤਨ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂੰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਇਹ ਅਨਮੋਲ ਦਾਤ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਰੱਖ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਹਰਿਆਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਵੀ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਦਰੱਖਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ।