ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੰਡੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਰੋਕਥਾਮ ਬਿਹਤਰ ਹੈ

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭੁੱਲਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ : ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਕਈ ਖੰਡੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਧਦੀ ਗਰਮੀ, ਨਮੀ, ਖੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਮੱਛਰਾਂ, ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਹਨ ਖੰਡੀ ਰੋਗ ਡਾ. ਰੂਪ ਰਿਸ਼ਮਾ ਕੌਰ ਐੱਮਬੀਬੀਐਸ,ਐੱਮਐੱਸ (ਓਬੀਐਸ ਗਾਇਨੀ) ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੰਡੀ ਰੋਗ ਉਹ ਲਾਗਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰਮ ਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ, ਮਲੇਰੀਆ, ਚਿਕਨਗੁਨੀਆ, ਟਾਈਫਾਈਡ ਬੁਖਾਰ, ਵਾਇਰਲ ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਿਸ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਏ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖੰਡੀ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਡਾ. ਆਮਿਰ ਡੋਗਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ * ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ * ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ * ਚਮੜੀ ਤੇ ਧੱਫੜ * ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਦਸਤ * ਪੇਟ ਦਰਦ * ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ * ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਖੁਰਾਕ * ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਹੋਣਾ * ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ * ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਪੀਲਾ ਰੰਗ (ਪੀਲੀਆ) * ਸੁੱਕੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਡੁੱਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਰੋਕਥਾਮ ਤੇ ਇਲਾਜ * ਕੂਲਰਾਂ, ਗਮਲਿਆਂ, ਟਾਇਰਾਂ ਜਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। * ਮੱਛਰਦਾਨੀ, ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। * ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਓ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ * ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼, ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। * ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ। * ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਵੋ। * ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਫਾਈ ਰੱਖੋ। ਗਰਮੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ * ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। * ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। * ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ, ਢਿੱਲੇ-ਫਿਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ। * ਕਦੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਰਕ ਕੀਤੇ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ। ਸੰਭਾਵਿਤ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ * ਗੰਭੀਰ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ * ਡੇਂਗੂ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਲਾਗਾਂ ਕਾਰਨ ਝਟਕਾ * ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ * ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਕਾਰਨ ਦੌਰੇ * ਜਿਗਰ ਦੀ ਸੋਜਸ਼ ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ * ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸੱਟ * ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ * ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਕੋਮਾ ਜੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਲਓ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ * 2-3 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁਖਾਰ * ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ * ਲਗਾਤਾਰ ਉਲਟੀਆਂ * ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੀਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ * ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਬਦਲਿਆ ਵਿਵਹਾਰ * ਕੜਵੱਲ * ਨੱਕ ਜਾਂ ਮਸੂੜਿਆਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣਾ * ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ * ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਹੋਣਾ * ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਘਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਮੱਛਰ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਚੰਗੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਲਈ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਬਿਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।