ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੰਚਨ : ਸੀਤਾ ਹਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇਖ ਭਾਵੁਕ ਹੋਏ ਦਰਸ਼ਕ

ਭੋਲਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਜੈਤੋ : ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਡਰਾਮਾਟਿਕ ਕਲੱਬ (ਰਜਿ.) ਜੈਤੋ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਰਾਤ ਦੌਰਾਨ ਸੀਤਾ ਹਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਭਾਵਪੂਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮਰਿਆਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਸਾਧੂ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਟਾਯੂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਨਰੇਸ਼ ਮਿੱਤਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿੱਤਲ, ਰਵੀ ਮਿੱਤਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਨੂ ਮਿੱਤਲ ਐਡਵੋਕੇਟ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਣੇਸ਼ ਵੰਦਨਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਉਪਰੰਤ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਤਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰਾਮ ਦਰਬਾਰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਸੁਣਾਈ ਨੱਕ ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਦੇ ਮੰਚਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਸੁਣ ਕੇ ਲੰਕਾਪਤੀ ਰਾਵਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਠਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਵਣ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਪੰਚਵਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ’ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ ਕੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਹਿਰਨ ਰਾਵਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰੀਚ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀਤਾ ਹਰਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਚਾਲ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਮੌਕੇ ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਕੋਲੋਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਸਾਧੂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆਏ ਰਾਵਣ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਰਾਵਣ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਆਪਣੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਲਈ ਟੱਕਰ ਸੀਤਾ ਹਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਜਟਾਯੂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਟਾਯੂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਜਾਣ ਲਈ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਾਵਣ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਟਾਯੂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਮਲੀਲਾ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਰਗੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਨਿਭਾਈਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਰਾਮਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਹਰਸ਼ ਲੂੰਬਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅੰਕੁਰ ਕੁਮਾਰ, ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿਜੇ ਲੂੰਬਾ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਰੁਪਾਲ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਲੱਕੀ ਬਰਨਾਲਾ, ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜਤਿਨ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮੰਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਸੋਨੂੰ ਵਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਆਰਤੀ ਦੌਰਾਨ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸੁਨੀਲ ਗਰਗ ਫੈਟੀ, ਈਸ਼ਵਰ ਜਿੰਦਲ ਈਸ਼ੂ, ਨਰੇਸ਼ ਮਿੱਤਲ, ਨਵਲ ਜੈਨ, ਸੋਨੂੰ ਸੂਰੀ, ਮਾਣਕ ਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨੈਨੀ, ਨਿੰਦੀ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਨਿਲ ਮਿੱਤਲ, ਨਰੇਸ਼ ਸ਼ਿਵਾ, ਪੰਕਜ ਜਿੰਦਲ, ਬਿੰਦੂ ਸਦਿਓੜਾ, ਟਿੰਕੂ ਢੱਲਾ, ਗਣੇਸ਼ ਗੋਇਲ ਡੋਲਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਗਰਗ, ਟੋਨੀ ਡੋਡ, ਅਮਿਤ ਵਰਮਾ ਟੋਨੀ, ਸੰਦੀਪ ਲੂੰਬਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਚੌਧਰੀ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਜਾਰੀਵਾਲ, ਰਾਜੇਸ਼ ਬੱਬੂ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਭੀਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਦੀਪ ਪਾਟਿਲ ਟੋਨੀ ਨੇ ਮੰਡੀ ਜੈਤੋ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਆਯੋਜਨ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।