ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਮਾਲ, AI ਬਚਾਏਗਾ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ; ਹੁਣ ਪਲ ਭਰ ’ਚ ਹੋਵੇਗੀ 'ਸੈਪਸਿਸ' ਦੀ ਪਛਾਣ

ਲਗਪਗ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਜਿਹਾ AI ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਦੇ ਤਹਿਤ 1000 ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 692 ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਇਹ ਖੋਜ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਸ਼ਸ਼ੀਕਾਂਤ ਧੀਰ ਅਤੇ ਨਿਓਨੇਟਲ ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟ (NICU) ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਡਾ. ਅਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸੇਠੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ, ਖੂਨ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਂਚਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਹਰ ਘੰਟੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਸ਼ਸ਼ੀਕਾਂਤ ਧੀਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਪਸਿਸ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦਰ 40 ਤੋਂ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਇਹ ਦਰ ਲਗਪਗ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

AI ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਹੋ ਸਕੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ AI ਤਕਨੀਕ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵੇਗੀ ਕਿ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

NICU ਇੰਚਾਰਜ ਡਾ. ਅਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸੇਠੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੌਰੇ ਪੈਣ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। AI ਮਾਡਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਖਮ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

ਸੈਪਸਿਸ (Sepsis) ਕੀ ਹੈ?

ਸੈਪਸਿਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।