- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਵਧਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਲਤ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾਵਨੀ, ਹੋਮਵਰਕ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਰੀਲਾਂ-ਗੇਮਾਂ 'ਚ ਮਸਤ; ਮਾਪੇ ਹੋ ਜਾਣ ਸਾਵਧਾਨ
ਬੱਚਾ ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਮਵਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ’ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sat, 10 Oct 2026 01:17 PM (IST)
Updated Date: Sat, 10 Oct 2026 01:19 PM (IST)
ਮੋਹਿਤ ਪਾਂਡੇ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ - ਬੱਚਾ ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਮਵਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ’ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਨੰਬਰ ਆਉਣ ’ਤੇ ਬੱਚੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ (10 ਅਕਤੂਬਰ) ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਾ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ ਕੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੀਜੀਆਈ ਦੇ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਂਡ ਰੀਹੈਬਿਲੀਟੇਸ਼ਨ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਡਾ. ਭਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਿਆਨ ਭਟਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਵਿਹਾਰ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਟੈਂਟ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਹਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ
ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਲਗਾਤਾਰ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਨਿਯਮਤ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ ਆਕਿਊਪੇਸ਼ਨਲ ਥੈਰੇਪੀ
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਆਕਿਊਪੇਸ਼ਨਲ ਥੈਰੇਪੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 10.6 ਤੋਂ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਾਲਗ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ 70 ਤੋਂ 92 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦਾ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।