ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਵਿਕਾਸ ’ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ

120 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੀਤੀਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਐੱਸਏਐੱਸ ਨਗਰ : ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਇਨਕਲੂਸਿਵ ਪਾਲਿਸੀ ਐਂਡ ਗਵਰਨੈਂਸ ਵੱਲੋਂ ਨਾਈਪਰ ਵਿਖੇ ਰਾਮਭਾਉ ਮਹਾਲਗੀ ਪ੍ਰਭੋਧਿਨੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ “ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਵਿਕਾਸ: ਨੀਤੀਆਂ, ਸਮਾਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕਰਵਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਤੋਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਨੀਤੀਨਿਰਧਾਰਕਾਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰਾਂ, ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ , ਐੱਨਜੀਓ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀਆਂ, ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨੀਤੀਗਤ ਚਰਚਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਈਆਈਪੀਜੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਮਨੀਸ਼ ਜੰਗੀਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਢਾਂਚਾਗਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬੂਤ-ਆਧਾਰਤ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਨਾਈਪਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋ. ਦੁਲਾਲ ਪਾਂਡਾ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਯੋਗਦਾਨ ’ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਡਾ. ਹਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਆਧਾਰਤ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਰਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਵੀਰ ਨਾਰੀ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨੀਤੀਗਤ ਸੂਝਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੋ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸਨ। ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਰਚਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਲਾਗੂਕਰਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਵਿਕਾਸ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਚਰਚਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਐੱਮਐੱਸਐੱਮਈ, ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਰਥਿਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਤੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸੂਝਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਗਲੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਵੱਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹੁੰਚ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ, ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਰੇਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੀਤੀਗਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੱਲਾਂ ਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਤੋਂ 120 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ, ਐੱਨਜੀਓ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਡਾਕਟਰ, ਵਕੀਲ, ਮੀਡੀਆ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈਆਈਪੀਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਕ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਮੈਂਬਰੀ ਮਾਹਰ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨੀਤੀਗਤ ਪਹੁੰਚਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਾਗੂਕਰਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਜਵਾਨ ਸਰਪੰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਹੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਆਈਆਈਪੀਜੀ ਤੋਂ ਡਾ. ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੰਸਥਾ ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪੇਂਡੂ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਨੀਤੀਗਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ।