ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ’ਚ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਮੋਟਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, 'ਐਕਟ ਆਫ਼ ਗੌਡ' ਦੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਣਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ; ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਨੋ-ਫ਼ਾਲਟ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਾਦਸਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1997 ’ਚ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ’ਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਬਰਫ਼ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮੋਟਰ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਕਲੇਮ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Posted By Anuradha Bains

Publish Date: Fri, 13 Nov 2026 10:42 AM (IST)

Updated Date: Fri, 13 Nov 2026 10:44 AM (IST)

ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ’ਚ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਮੋਟਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, 'ਐਕਟ ਆਫ਼ ਗੌਡ' ਦੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਣਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ; ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ

ਰਾਜ ਬਿਊਰੋ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੋਟਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ (ਐਕਟ ਆਫ਼ ਗੌਡ) ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਗਲਤੀ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ (ਨੋ-ਫ਼ਾਲਟ ਕੰਪਨਸੇਸ਼ਨ) ਪਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

1997 ’ਚ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ’ਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਬਰਫ਼ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮੋਟਰ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਕਲੇਮ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨੋ-ਫ਼ਾਲਟ ਦੇਣਦਾਰੀ (No-fault liability) ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੁਰਘਟਨਾ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਰਥਿਕ ਰਾਹਤ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਦੁਰਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਰੱਬੀ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹਰੇਕ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ 2.5-2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।