- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਘੱਟ ਉਮਰ, ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ! ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਝੰਜੋੜਿਆ; ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਵਧਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਰੁਝਾਨ ਲਈ ਕੌਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ?
ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ, ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨਣਾ, ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਅਕਸਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਸ਼ਰਾਰਤ ਜਾਂ ਜ਼ਿੱਦ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਗੰਭੀਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sun, 01 Nov 2026 10:28 AM (IST)
Updated Date: Sun, 01 Nov 2026 10:30 AM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ - ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ, ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨਣਾ, ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਅਕਸਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਸ਼ਰਾਰਤ ਜਾਂ ਜ਼ਿੱਦ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਗੰਭੀਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-20 ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਦੀ ਛੇ ਸਾਲਾ ਬੱਚੀ 'ਤੇ ਇੱਟ ਨਾਲ ਕਰੀਬ 12 ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਬੱਚੀ ਦਾ ਪੀਜੀਆਈ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨਾ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਵਿਵਹਾਰ ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਭਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਵਹਾਰ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਾਰਤ ਜਾਂ ਜ਼ਿੱਦ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਝਗੜਨਾ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤੀ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਉਸ ਦੇ ਮਨ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਅਸਰ
ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਿੰਸਕ ਗੇਮਾਂ, ਕੁੱਟਮਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੱਚੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ADHD ਅਤੇ ODD ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਾਰਨ
ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ADHD (ਅਟੈਂਸ਼ਨ ਡੈਫਿਸਿਟ ਹਾਈਪਰਐਕਟੀਵਿਟੀ ਡਿਸਆਰਡਰ) ਅਤੇ ODD (ਅਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਲ ਡਿਫਾਇੰਟ ਡਿਸਆਰਡਰ) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਵੇਗ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਗੁੱਸੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਜ਼ਿੱਦੀ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ। ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਾਹਿਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਡਾਂਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਵਹਾਰ ਸੁਧਾਰਨ ਵੱਲ ਦਿਓ ਧਿਆਨ
ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਝਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਮਾਰ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਧਾਉਣ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਪੇਰੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਢੰਗ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਾਗਨਿਟਿਵ ਬਿਹੇਵੀਅਰਲ ਥੈਰੇਪੀ (CBT) ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।