- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
5 ਸਾਲਾਂ 'ਚ 32,596 ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੌਣ? ਕਿਤੇ ਡਿੱਗੀ ਇਮਾਰਤ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗ ਨੇ ਲਈ ਜਾਨ; NCRB ਦਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜੇ ਗੰਭੀਰ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2020 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਡਿੱਗਣ, ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਟੋਇਆਂ, ਮੈਨਹੋਲ ਜਾਂ ਸੀਵਰ 'ਚ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ 32,596 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 22,291 ਮੌਤਾਂ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਹੋਈਆਂ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਹੋਈਆਂ 32,596 ਮੌਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਨਿਰਮਾਣ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Wed, 09 Sep 2026 11:27 AM (IST)
Updated Date: Wed, 09 Sep 2026 11:29 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜੇ ਗੰਭੀਰ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2020 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਡਿੱਗਣ, ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਟੋਇਆਂ, ਮੈਨਹੋਲ ਜਾਂ ਸੀਵਰ 'ਚ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ 32,596 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 22,291 ਮੌਤਾਂ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਹੋਈਆਂ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਹੋਈਆਂ 32,596 ਮੌਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਨਿਰਮਾਣ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ
NCRB ਆਧਾਰਿਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2020 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਕੁੱਲ 7,556 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। 2021 'ਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 6,486, 2022 'ਚ 6,529, 2023 'ਚ 6,054 ਅਤੇ 2024 'ਚ 5,971 ਰਹੀ।
ਸਾਲ ਇਮਾਰਤ ਡਿੱਗਣ ਮੈਨਹੋਲ/ਸੀਵਰ ਟੋਏ ਇਮਾਰਤ 'ਚ ਅੱਗ ਕੁੱਲ
2020 1,142 242 699 5,473 7,556
2021 1,261 234 625 4,476 6,486
2022 1,285 207 800 4,237 6,529
2023 1,216 219 728 3,991 6,054
2024 1,047 192 618 4,114 5,971
ਅੱਗ ਬਣੀ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ
ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਚ ਅੱਗ ਕਾਰਨ 22,291 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਿਰਫ਼ 2020 'ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ 5,473 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2021 'ਚ 4,476, 2022 'ਚ 4,237 ਅਤੇ 2023 'ਚ 3,991 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। 2024 'ਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਮੁੜ ਵਧ ਕੇ 4,114 ਹੋ ਗਈ। ਤਾਜ਼ਾ NCRB-ਆਧਾਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਮੁਤਾਬਕ, 2024 'ਚ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਘਰਾਂ 'ਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਮਾਰਤਾਂ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਇਮ
2020 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਡਿੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ 5,951 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। 2022 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 1,285 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦਕਿ 2024 'ਚ ਵੀ 1,047 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।
ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਵੀ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। NCRB ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2020 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਢਾਂਚੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 170 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ।
ਟੋਏ ਅਤੇ ਮੈਨਹੋਲ ਵੀ ਬਣੇ ਜਾਨਲੇਵਾ
ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਟੋਇਆਂ 'ਚ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ 3,470 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਮੈਨਹੋਲ ਜਾਂ ਸੀਵਰ 'ਚ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ 1,094 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।
ਟੋਇਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ 2022 ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ 800 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਿਹਤਰ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
32,596 ਮੌਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ। ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਖ਼ਰਾਬ ਸੜਕਾਂ ਜਾਂ ਟੋਇਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਡਾਟਾ ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 32,596 ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਰ ਮੌਤ ਦਾ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਸਵਾਲ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰ ਜਾਂ ਕੌਂਸਲਰ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੇਅਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ 'ਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।