UN ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 'ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਖਾਤਮਾ ਦਿਵਸ' ਕੀਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ, ਭਾਰਤ 'ਚ 2026 ਤੱਕ ਦਰ 15% ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਟੀਚਾ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ 15% ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ 2030 ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ
Publish Date: Sat, 05 Sep 2026 03:02 PM (IST)
Updated Date: Sat, 05 Sep 2026 03:07 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : 2030 ਤੱਕ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ (SDG) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 'ਬਾਲ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਦਿਵਸ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਮਤੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 2024 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ 'ਬਾਲ ਵਿਆਹ-ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ' ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਟੀਚਾ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ 15% ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ 2030 ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
2019-21 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ (NFHS-5) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 20-24 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ 23.3% ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨੋਟ 'ਤੇ, NFHS-6 (2023-24) ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਘਟ ਕੇ 20.1% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
'ਜਸਟ ਰਾਈਟਸ ਫਾਰ ਚਿਲਡਰਨ' ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਇਸ ਮਤੇ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀ, ਭੁਵਨ ਰਿਭੂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋੜ ਦੱਸਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ 'ਚ ਦਰ ਨੂੰ 15% ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰਿਭੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2026 ਤੱਕ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਰ ਨੂੰ 10% ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਸ ਦਰ ਨੂੰ 15% ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 27 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਜੋਂ।