ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫੁਕੇਟ-ਦਿੱਲੀ ਫਲਾਈਟ ’ਚ ਟਰਬੁਲੈਂਸ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਫੇਲੀਅਰ? ਜਾਂਚ ’ਚ ਉਲਝੀ 137 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ

ਜਾਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : 4 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਫੁਕੇਟ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਡਾਣ AI 2379 ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ 137 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚਾਈ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (AAIB) ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗੀ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਦਾਅਵੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ, ਜਾਂ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਗੜਬੜੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਤਕਨੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਸਟਮ ਅਸਫਲਤਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੱਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, 17 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅਚਾਨਕ 300 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ-ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ

ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਪੋਸਟ-ਫਲਾਈਟ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਅਤੇ ਫਲਾਈਟ-ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਏਅਰਬੱਸ ਏ320ਨਿਓ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੁਤੰਤਰ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਸਿਸਟਮ (ਲਾਲ, ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਹਰਾ) ਹਨ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਯੰਤਰਣਾਂ (ਬ੍ਰੇਕ, ਐਲੀਵੇਟਰ, ਨੋਜ਼-ਵ੍ਹੀਲ) ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਂ ਫਾਲਟ ਸੁਨੇਹੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।

ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਬੰਦ ਅਤੇ ਨੋਜ਼ ਅਪ

ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿਸਕਨੈਕਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਨੱਕ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟਾਲ ਚੇਤਾਵਨੀ (ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਫਟ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ) ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ, ਪਾਇਲਟ ਨੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਹਾਜ਼ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ 300 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਛੱਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ।

ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਹਾਦਸੇ ਲਈ ਸਿਰਫ 'ਟਰਬੁਲੈਂਸ' ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ "ਗੰਭੀਰ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਇਸਨੂੰ "ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਏਅਰਬੱਸ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਡੋਪ ਟੈਸਟਾਂ 'ਤੇ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਵਾਲ

ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਕਪਿਟ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਕੁਝ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਾਇਲਟ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਡੋਪ ਟੈਸਟ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜੇ ਅਜੇ ਆਉਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।

ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਅਸਫਲਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਜਾਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਇਲਟ ਦੀ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੁਚੇਤਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਹੀ 137 ਜਾਨਾਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ 'ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਡੀਜੀਸੀਏ ਨੇ ਸਾਲ 2022 ਤੋਂ ਫਲਾਈਟ ਕਰੂ, ਏਟੀਸੀ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਸਟਾਫ ਲਈ ਬੇਤਰਤੀਬ ਡੋਪ ਟੈਸਟ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਫਲਾਈਟ ਦੌਰਾਨ ਚਾਲਕ ਦਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ (ਮਨੋਰੋਗ ਪਦਾਰਥ) ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਇਲਟ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ (BA) ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬੀ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (AAIB) ਹੁਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਨੌਂ ਫਾਲਟ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ, ਮੈਡੀਕਲ ਫਿਟਨੈਸ ਅਤੇ ਡੋਪ/ਸ਼ਰਾਬ ਟੈਸਟ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਮਾਮਲੇ

• ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਲੰਡਨ-ਦਿੱਲੀ ਉਡਾਣ ਮਾਮਲਾ (2018): ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਪਟਨ ਅਰਵਿੰਦ ਕਠਪਾਲੀਆ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੀ-ਫਲਾਈਟ ਬ੍ਰੀਥਲਾਈਜ਼ਰ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
• ਜੈੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਪਾਈਸਜੈੱਟ ਮਾਮਲੇ (2015-2019): ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਜੈੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਪਾਈਸਜੈੱਟ ਦੇ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆਇਆ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲੈਂਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਪਾਏ ਗਏ।
• 2019 ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ: 2019 ਵਿੱਚ 19 ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਾਬ ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਪਾਏ ਗਏ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• 2022 ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ: ਡੀਜੀਸੀਏ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2022 ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 41 ਪਾਇਲਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਲਕੋਹਲ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।