- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ: ਸਰਦੀਆਂ ’ਚ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ ਬਿਜਲੀ, 19.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਈ; 22 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਸਪਲਾਈ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2014-15 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ 3095 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ (ਐੱਮ.ਯੂ.) ਬਿਜਲੀ ਘੱਟ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਘਾਟਾ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 19 ਐੱਮ.ਯੂ. ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਲਗਪਗ 99.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੁਧਾਰ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਘਾਟਾ ਵੀ 4.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 0.03 ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sat, 29 Aug 2026 02:28 PM (IST)
Updated Date: Sat, 29 Aug 2026 02:32 PM (IST)
ਰਾਜ ਬਿਊਰੋ, ਜਾਗਰਣ, ਜੰਮੂ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟੈਨਸ਼ਨ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੌਰ ਜਦੋਂ ਨਵੰਬਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਸ਼ਡਿਊਲ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਬਿਜਲੀ ਘਾਟਾ ਜੋ 2014-15 ਵਿੱਚ 19.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਉਹ 2025-26 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ ਮਹਿਜ਼ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2014-15 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ 3095 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ (ਐੱਮ.ਯੂ.) ਬਿਜਲੀ ਘੱਟ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਘਾਟਾ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 19 ਐੱਮ.ਯੂ. ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਲਗਪਗ 99.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੁਧਾਰ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਘਾਟਾ ਵੀ 4.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 0.03 ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
99 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲੀ
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 1966 ਐੱਮ.ਯੂ. ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1961 ਐੱਮ.ਯੂ. ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋਈ, ਘਾਟਾ ਸਿਰਫ਼ 0.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ।
ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਾਟਾ ਘੱਟ ਕੇ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 0.2 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ 0.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ। ਮਈ ਵਿੱਚ 0.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ 0.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ।
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਸਟਮ ਸੁਧਾਰਿਆ
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ 98 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵੱਡੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਤੋਂ 2.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਛੋਟੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਤੋਂ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਤਪਾਦਨ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਟਰ ਕਾਰਨ ਮੰਗ ਸਿਖ਼ਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ 2800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ ਜਦਕਿ 1400 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਘਾਟਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 249 ਗੀਗਾਵਾਟ ਸੀ, ਜੋ ਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ 324.7 ਗੀਗਾਵਾਟ ਨਵੀਂ ਸਮਰੱਥਾ ਜੋੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਐਲ ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਪੀਕ ਡਿਮਾਂਡ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਣ ਅਤੇ 270.8 ਗੀਗਾਵਾਟ ਦੇ ਆਲ ਟਾਈਮ ਹਾਈ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਦੂਜਾ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਸਟਮ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਾਮੀ, ਬਿਜਲੀ ਚੋਰੀ, ਗ਼ਲਤ ਮੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿੱਲ ਨਾ ਭਰਨ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ। 2016-17 ਵਿੱਚ ਇਹ 55 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2024-25 ਮੁਤਾਬਕ ਨਵੰਬਰ 2024 ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੇ 18.82 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਿਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਵਧ ਕੇ 81 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਤੋਂ 1500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ 472 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਕੁੱਲ 1972 ਮੈਗਾਵਾਟ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸਰਪਲੱਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੁਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੁਧਾਰ ਸਿੱਧੇ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ
ਇਸ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਲਾਈਟ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। 2013-14 ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 12.5 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਜੋ 2025-26 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 22.6 ਘੰਟੇ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 22.1 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 23.4 ਘੰਟੇ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ 84 ਫ਼ੀਸਦੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਘਰੇਲੂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਸਿੱਧੇ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 18,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਜਲ-ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 14,867 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 3540 ਮੈਗਾਵਾਟ ਯਾਨੀ 23.81 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਹੀ ਉਪਯੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ 3-4 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਲ ਦੁਲ, ਕਿਰੂ, ਕਵਾਰ ਅਤੇ ਰੱਤਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ 3014 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਹੋਰ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 3284 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
7125 ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਲਰ
ਸੋਲਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 7125 ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਲਰ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 68.76 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 16799 ਘਰੇਲੂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 62.11 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇ.ਪੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਦਾ 34.60 ਮੈਗਾਵਾਟ ਜਦਕਿ ਜੇ.ਪੀ.ਡੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਦਾ 27.51 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 27924 ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੋਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੋਲਰ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 20-22 ਗੀਗਾਵਾਟ ਆਂਕੀ ਗਈ ਹੈ ਯਾਨੀ ਹੁਣੇ ਇਸ ਦਾ 1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਉਪਯੋਗ ਹੋਇਆ ਹੈ।