'ਭਾਰਤ 'ਚ ਮੁਸਲਿਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ', ਨਿਊਯਾਰਕ 'ਚ ਬੋਲੇ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ
ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੱਚ ਇੱਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ 'ਸਾਫਟਵੇਅਰ' ਦੇ ਕੈਦੀ ਹਾਂ।
Publish Date: Sun, 30 Aug 2026 10:40 AM (IST)
Updated Date: Sun, 30 Aug 2026 10:43 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਿਊਯਾਰਕ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 'ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖਤਾ' ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 'ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ' (ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ) ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਢੰਗ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਇੱਕ ਹੈ।
2018 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹਿੰਦੂਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
ਭਾਗਵਤ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੱਚ ਇੱਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ 'ਸਾਫਟਵੇਅਰ' ਦੇ ਕੈਦੀ ਹਾਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਥਾਰਟੀ ਪਰ ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਇੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੱਚ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਉਸੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ।"
ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਆਊਟਰੀਚ ਦੌਰੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਸੰਘ ਮੁਖੀ ਨੇ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਆਊਟਰੀਚ ਦੌਰੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਾਲ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
'ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਘ 'ਚ ਸਥਾਨ ਹੈ' ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਖੀ ਸੁਨੀਲ ਅੰਬੇਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਇਕੱਠ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਆਪਸੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸੰਘ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 1996 ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਘ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਉੱਥੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ। ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਗੁਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।