- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
‘ਦਿ ਫਾਲਿੰਗ ਮੈਨ’ : 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ ਉਹ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਮੰਜ਼ਰ, 9/11 ਹਮਲੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰ ਪਿੱਛੇ ਛਿਪੀ ਦਰਦਨਾਕ ਕਹਾਣੀ
11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦਾ ਉਹ ਕਾਲਾ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਠੀਕ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਕੇ ਅਜਿਹਾ ਖੌਫਨਾਕ ਤਾਂਡਵ ਮਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਮੌਤ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਅਮਾਨਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 11 Sep 2026 03:54 PM (IST)
Updated Date: Fri, 11 Sep 2026 03:56 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ - 11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦਾ ਉਹ ਕਾਲਾ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਠੀਕ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਕੇ ਅਜਿਹਾ ਖੌਫਨਾਕ ਤਾਂਡਵ ਮਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਮੌਤ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਅਮਾਨਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।
9/11 ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਹ ਖੌਫਨਾਕ ਤਸਵੀਰ
ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਕਿ 11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ’ਤੇ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਅਜਿਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ—‘ਦ ਫਾਲਿੰਗ ਮੈਨ’। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਾਰਥ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਿਵੇਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ?
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ (AP) ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਿਚਰਡ ਡਰੂ ਉਸ ਦਿਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਬ੍ਰਾਇੰਟ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕਵਰ ਕਰਨ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਫੋਨ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੋ।
ਡਰੂ ਤੁਰੰਤ ਸਬਵੇਅ ਟ੍ਰੇਨ ਰਾਹੀਂ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੂਜਾ ਜਹਾਜ਼ ਸਾਊਥ ਟਾਵਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧੂੰਆਂ, ਸਾਇਰਨ ਅਤੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਡਰੂ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚੀ ਸੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਇਆ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਟਾਵਰ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਿਚਰਡ ਡਰੂ ਨੇ ਆਪਣਾ 200mm ਜ਼ੂਮ ਲੈਂਸ ਵਾਲਾ ਕੈਮਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਕੀਤਾ।
ਡਰੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਕੈਮਰਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੌਰਾਨ 8-9 ਫਰੇਮ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੈਪਟਾਪ ’ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਬੇਹੱਦ ਖਾਸ ਅਤੇ ਝੰਜੋੜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਵੇਂ ਵਧਿਆ ਵਿਵਾਦ?
ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਡਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮਚੇ ਕੋਹਰਾਮ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਕਰੂਰ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤਸਵੀਰ 9/11 ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਕੌਣ ਸੀ ‘ਦ ਫਾਲਿੰਗ ਮੈਨ’?
ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਰਹੱਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨੋਰਬਰਟੋ ਹਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਰਥ ਟਾਵਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ‘ਵਿੰਡੋਜ਼ ਆਨ ਦ ਵਰਲਡ’ ਨਾਮਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜੋਨਾਥਨ ਬ੍ਰਾਇਲੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਜੋ ਇਸੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਡੀਓ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 3,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੀ। ‘ਦ ਫਾਲਿੰਗ ਮੈਨ’ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਨ ਅਤੇ ਅਮਰ ਗਵਾਹ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।