'ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕਣ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਸੀ', ਨਿਸ਼ੀਕਾਂਤ ਦੂਬੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ; 1970 ਦੀ ਡੀਲ 'ਤੇ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ ਐਕਸ (X) 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ’ਚ ਦੂਬੇ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕਣ ਦੱਸਦਿਆਂ ਬੀਜੇਪੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
Publish Date: Sat, 21 Nov 2026 01:16 PM (IST)
Updated Date: Sat, 21 Nov 2026 01:18 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਜੇਪੀ) ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨਿਸ਼ੀਕਾਂਤ ਦੂਬੇ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ 'ਤੇ ਕਈ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ। ਗੋਡਾ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਮਾਰੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਕਥਿਤ ਮਾਲਕੀ, ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ।
ਐਕਸ (X) 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ’ਚ ਦੂਬੇ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕਣ ਦੱਸਦਿਆਂ ਬੀਜੇਪੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਨਿਸ਼ੀਕਾਂਤ ਦੂਬੇ ਨੇ ਕੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ? 21 ਨਵੰਬਰ, 1970 ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਬੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਮਾਰੂਤੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ 1970 ’ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਈ।
ਦੂਬੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਸੀ? 21 ਨਵੰਬਰ 1970 ਨੂੰ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਮਾਰੂਤੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਮਾਰੂਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕਣ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਸੀ। ਮਾਰੂਤੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1970 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ 1968 ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ 1970 ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਿਸ਼ੀਕਾਂਤ ਦੂਬੇ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦੂਬੇ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "1969 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ? 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1972 ਨੂੰ ਕੀ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਰਚ 'ਤੇ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ? ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਈ?"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਲਿਖਿਆ, "ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫਿਰ 1970 ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਈ? ਕੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ? ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ 1970 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਵੇਂ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ?"
ਬੀਜੇਪੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਕਿਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ? ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਧਵਨ ਇਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਏ? ਕੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬੱਸ ਦੀ ਬਾਡੀ ਬਣਵਾਉਣ ਲਈ ਮਾਰੂਤੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਗੀ ਭੁਗਤਾਨ (ਅਡਵਾਂਸ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ? ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੀਮਿੰਟ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ?"
ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਦੂਬੇ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਦੱਸਣ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਕਾਸ਼ ਸੋਨੀਆ ਜੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਦੀਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਲਗਾਏ ਬਿਨਾਂ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੇਵਰ ਵਜੋਂ ਮਾਰੂਤੀ ਕੰਪਨੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।"
ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਸੰਸਮਰਣ 'ਬਿਲੌਂਗਿੰਗ: ਅ ਜਰਨੀ ਆਫ਼ ਲਵ' (Belonging: A Journey of Love) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸ ਦਰਮਿਆਨ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਬੀਜੇਪੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਾਲੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।