21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਪੰਚ ਬਣਨਾ ਪਿਆ ਭਾਰੀ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ; ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਨਗਰ 'ਚ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਹੋਈ ਚੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸ ਚੋਣ 'ਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਚੋਣ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
Publish Date: Wed, 09 Sep 2026 10:20 AM (IST)
Updated Date: Wed, 09 Sep 2026 10:23 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਰਾਏਪੁਰ - ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਨਗਰ 'ਚ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਹੋਈ ਚੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸ ਚੋਣ 'ਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਚੋਣ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਲੜ ਸਕਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 243-F ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਲਈ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।”
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੋਣ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕੇ ਕਿ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਣ ਦਾ ਉਚਿਤ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
21 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੜੀ ਚੋਣ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ 'ਚ ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਚੋਣ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਆਈਡੀ 'ਚ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਦਰਜ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਲਾਸ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ 'ਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2004 ਦਰਜ ਸੀ।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਬੂਤਾਂ 'ਚ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ 5 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਚੋਣ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਅਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ 'ਚ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2004 ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦਰਜ ਹੋਣ ਅਤੇ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।”