- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਕੂਲ ਦੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ’ਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਰੋਕ, ਫਿਰ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਨਸ਼ਾ? ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਉਠੇ ਸਵਾਲ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ੇਵਿਅਰ ਕਾਲਜ, ਮੜਵਾੜੀ ਕਾਲਜ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਚ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sat, 26 Sep 2026 11:15 AM (IST)
Updated Date: Sat, 26 Sep 2026 11:19 AM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਰਾਂਚੀ। ਜਗਨਨਾਥਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ’ਚ ਨਾਬਾਲਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਹੁਣ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ੇਵਿਅਰ ਕਾਲਜ, ਮੜਵਾੜੀ ਕਾਲਜ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਚ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਟਪਾ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰੇਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਣਾ ਵੀ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ’ਚ ਰੋਕ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ
ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕੋਟਪਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 100 ਗਜ਼ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਤੈਅ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੂਚਨਾ ਬੋਰਡ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਸੋਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੂਰੀ ਨੂੰ 100 ਮੀਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਨਤਕ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਜਗਨਨਾਥਪੁਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ’ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੂੰਹ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਕਰੀਬ 200 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਗਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਫ਼ੇਦ ਦਾਗ ਮਿਲੇ। ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਫ਼ੇਦ ਦਾਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਰੋਕ
ਝਾਰਖੰਡ ਸੋਧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 21 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਣਾ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ। 2021 ਦੀ ਸੋਧ ’ਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਵਾਂ ਦੇ 100 ਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇਕਰ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਹੁਣ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੋਵੇ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਰੋਕਣਾ, ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ, ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਵੀ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।