E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ, ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਜਾਂ ਮਿਲਾਵਟੀ ਈਂਧਨ... ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਕੀ ਹੈ?

ਜਾਗਰਣ ਬਿਊਰੋ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਰਾਏਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਫੈਸਲੇ ਨੇ E-20 (20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਐਥਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪੈਟਰੋਲ) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੂੰ E-20 ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੁਤੀ ਸੁਜ਼ੁਕੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਟੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ E-20 ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ।

ਮਾਰੁਤੀ ਸੁਜ਼ੁਕੀ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਈਂਧਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲਾਵਟੀ ਈਂਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਮਾਈਲੇਜ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ E-10 ਲਈ ਬਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਆਈ।

ਈਂਧਨ ਦੀ ਖਰਾਬ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਪਾਰਟਸ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਟੋ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,

"ਕਈ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੰਜਣ, ਫਿਊਲ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਰਬੜ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਈਂਧਨ ਦੀ ਖਰਾਬ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਆਟੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ E-20 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਐਥਨਾਲ ਵੀ ਰਬੜ ਪਾਰਟਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਲਾਵਟ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਕਰੋੜ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਅਤੇ 7-8 ਕਰੋੜ ਕਾਰਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 7 ਕਰੋੜ ਵਾਹਨ BS-6 ਮਿਆਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ E-20 ਈਂਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਚਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਬ 78 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਹਨ E-20 ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ E-20 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਖਾਰਜ

ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ E-10 ਲਈ ਬਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ E-20 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਹਨ ਮੈਨੂਅਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਈਂਧਨ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਟੈਸਟਾਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵੈਲੀਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਂਧਨ ਮਿਆਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਾਹਨ ਅਚਾਨਕ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ E-10 ਤੋਂ E-20 ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁਫ਼ਤ ਬਦਲੇ ਜਾਣਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਾਰਟਸ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ E-20 ਈਂਧਨ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰਬੜ ਪਾਰਟਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਹ ਪਾਰਟਸ ਜੋ E-20 ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁਫ਼ਤ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਹਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਆਟੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 2025 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 1,00,266 ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ E-20 ਪੈਟਰੋਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੋਂ E-20 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਈਂਧਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 500 E-85 ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। E-85 ਪੈਟਰੋਲ E-20 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁਝ ਸਸਤਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਲਹਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰੁਤੀ ਸੁਜ਼ੁਕੀ ਨੇ E-85 ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਜਲਦ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।