ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਵਿਵਾਦਿਤ ਨਕਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਲਾਪਾਨੀ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਅਤੇ ਲਿੰਪਿਆਧੁਰਾ ਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸੇ ਕਾਲਾਪਾਨੀ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਅਤੇ ਲਿੰਪਿਆਧੁਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸਿਆਸੀ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੈਂਕ ਦੀ ਉਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ 'ਤੇ ਹੁਣ ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਸਤਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ 'ਲੋ ਗਿਆਕਰ ਮੱਠ' ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉਕੇਰੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਾਹਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਖਾਵੇਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾ
Publish Date: Wed, 22 Jul 2026 01:53 PM (IST)
Updated Date: Wed, 22 Jul 2026 01:54 PM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ : ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸੇ ਕਾਲਾਪਾਨੀ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਅਤੇ ਲਿੰਪਿਆਧੁਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸਿਆਸੀ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬੈਂਕ ਦੀ ਉਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ 'ਤੇ ਹੁਣ ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਸਤਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ 'ਲੋ ਗਿਆਕਰ ਮੱਠ' ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉਕੇਰੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਾਹਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਖਾਵੇਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਣੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।
2020 'ਚ ਉੱਠਿਆ ਸੀ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਵਿਵਾਦ ਮਈ 2020 'ਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੇ.ਪੀ. ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ ਨਕਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ 'ਚ ਸਥਿਤ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਕਾਲਾਪਾਨੀ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਅਤੇ ਲਿੰਪਿਆਧੁਰਾ ਨੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਰੰਸੀ (ਮੁਦਰਾ) 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇਸ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ ਇਸੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ
ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਧਾਰਚੂਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਕੋਟ ਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਛੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸਕੋਟ ਦੇ ਰਜਬਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਭੇਜਦੇ ਸਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੀ ਪੱਖ 'ਚ
ਕਾਲਾਪਾਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੀ ਪਹਾੜੀ 'ਚ 'ਵਿਆਸ ਗੁਫਾ' ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਸੇ ਗੁਫਾ 'ਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਕਾਲਾਪਾਨੀ 'ਚ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲੀ ਨਦੀ ਦਾ ਉਦਗਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਂ 'ਕਾਲੀ' ਪਿਆ। ਕਾਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦੇ ਕਰਕੇ 'ਵਿਆਸ ਘਾਟੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।