ਹੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ’ਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਨੇਪਾਲ, ਜਾਣੋ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਰਿਪੋਰਟ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਕਾਠਮੰਡੂ : ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਢਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਨਾਲ 1,100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਫ਼ਤ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

HiRISK ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਘ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਰਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਚੱਟਾਨੀ ਢਲਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਾੜ ਦਾ ਚੌੜਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖਤਰਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।

ਕੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਸਨ?

ਸੀਐਨਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ HiRISK ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਢਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਭੌਤਿਕ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਅਦ ’ਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਸਨ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਢਹਿਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨੇੜਲੇ ਚੱਟਾਨੀ ਢਲਾਣ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀ ਹੋ ਰਹੀ ਦਰਾੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ, ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ’ਚ ਕਈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਢਹਿਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਮਿਆਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਸਰਹੱਦੀ ਚੈੱਕਪੋਸਟ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ - ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।

ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਦਸ ਮਿੰਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ - ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਝੀਲਾਂ ਸਗੋਂ ਅਸਥਿਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨੇਪਾਲ ਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘਾਟ

ਚੀਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਈ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਹਤਰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਟਿਮਸਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਊਰਜਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ, ਆਸਟਿਨ ਲਾਰਡ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਚਾਰ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵੀ ਜਤਾਈ ਆਫਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ

ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, HiRISK ਰਿਪੋਰਟ ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਮਾਊਂਟੇਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ICIMOD) ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ICIMOD ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਕ੍ਰਾਇਓਸਫੀਅਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਝੀਲ ਦੇ ਫਟਣ ਵਾਲੇ ਹੜ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 1990 ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 12 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ 9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਦਰ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ 0.5 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ICIMOD ਨੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।