ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਮਰੇ ’ਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ NEET ਪੇਪਰ, ਫਿਰ ਵੀ ਲੀਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? CBI ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ’ਚ ਮਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ (ਕੈਮਿਸਟਰੀ) ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਪੀ.ਵੀ. ਕੁਲਕਰਨੀ, ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ) ਦੀ ਪ੍ਰੋ. ਮਨੀਸ਼ਾ ਗੁਰੂਨਾਥ ਮਾਂਧਰੇ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਫਿਜ਼ਿਕਸ) ਦੀ ਪ੍ਰੋ. ਮਨੀਸ਼ਾ ਸੰਜੇ ਹਵਲਦਾਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬੈਕ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਲ ਗੁਪਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਮਾਹਰ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਣੇ ਪਰਤ ਕੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐੱਨ.ਟੀ.ਏ. ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

Posted By Anuradha Bains

Publish Date: Sat, 08 Aug 2026 09:39 AM (IST)

Updated Date: Sat, 08 Aug 2026 09:41 AM (IST)

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਮਰੇ ’ਚ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ NEET ਪੇਪਰ, ਫਿਰ ਵੀ ਲੀਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? CBI ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ’ਚ ਮਿਲੀਆਂ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ

ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਨੀਟ-ਯੂਜੀ 2026 ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੀ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਚ ਹੋਈਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਐੱਨ.ਟੀ.ਏ. ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇ ਮਾਹਰ ਹੀ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਰੋਤ ਬਣੇ।

ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬੈਕ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਐੱਨ.ਟੀ.ਏ. ਦੇ ਓਖਲਾ ਸਥਿਤ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਸਮੇਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਕਿ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਐੱਨ.ਟੀ.ਏ. ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਸਮਰਪਿਤ ਲਾਈਵ ਸੀ.ਸੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ’ਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2026 ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪੁਣੇ ਸਥਿਤ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਲਈ ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਚਾਰ ਸੈੱਟਾਂ ’ਚ ਮਿਲਿਆ ਵੱਡਾ ਮੇਲ

ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮਾਹਰ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ। ਕਮੇਟੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੀਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨੀਟ-ਯੂਜੀ 2026 ਦੇ ਕੈਲਾਸ਼, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ, ਸੈੱਟ-ਦੋ ਅਤੇ ਸੈੱਟ-ਤੋਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੈੱਟਾਂ ਤੱਕ ਸਬੰਧਤ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ 85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੈੱਟਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।

ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਹਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੀ.ਐੱਨ.ਐੱਸ. ਦੀ ਧਾਰਾ 316(5), ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਐਕਟ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਅਨੁਚਿਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੱਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਸ਼ ਅਜੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।

ਰਫ਼ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਬਣੇ ਲੀਕ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ

ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਪਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਰਫ਼ ਕੰਮ ਲਈ ਸਾਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਪੀ.ਵੀ. ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ 135 ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਆਪਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਏ।

ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲਕਰਨੀ ਸੌਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਟਲ ਪਰਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਬੈਕ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਸਨ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰਾਮਦ ਲੀਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੇਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੈੱਟਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀ।

ਮਾਂਧਰੇ ਨੇ ਐੱਨ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਟੀ. ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਸਵਾਲ

ਮਨੀਸ਼ਾ ਗੁਰੂਨਾਥ ਮਾਂਧਰੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ) ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬੈਕ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੀ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਟਲ ਪਰਤਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐੱਨ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਟੀ. ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਐੱਨ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਟੀ. ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

68 ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ

ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਮਾਹਰ ਮਨੀਸ਼ਾ ਸੰਜੇ ਹਵਲਦਾਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 16 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 68 ਭੌਤਿਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਅਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 68 ਭੌਤਿਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਹਵਲਦਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਦੋਸ਼ੀ ਤੇਜਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।