- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
‘ਅਲ ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ’, ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ WHO ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਲ ਨੀਨੋ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਟ੍ਰਾਪਿਕਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ 'ਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਪੈਟਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮੀ
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 10 Sep 2026 10:44 AM (IST)
Updated Date: Thu, 10 Sep 2026 11:14 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਲ ਨੀਨੋ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਟ੍ਰਾਪਿਕਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ 'ਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਪੈਟਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ‘ਗਲੋਬਲ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਸਿਚੂਏਸ਼ਨ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਅਲ ਨੀਨੋ 2026’ ਰਿਪੋਰਟ 5 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੱਧ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮੀ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ 'ਚ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਇਹ ਚਿਤਾਵਨੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੈਕਟਰ-ਜਨਿਤ (ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਡੇਂਗੂ ਦੇ 90 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 29 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 311 ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਮੁਤਾਬਕ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਜੁਲਾਈ 'ਚ 17 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਅਗਸਤ 'ਚ 53 ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਸਾਲ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 119 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਏਜੰਸੀ ਡੇਂਗੂ ਜਾਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਲ ਨੀਨੋ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਲ ਨੀਨੋ ਨੂੰ ‘ਰਿਸਕ ਮੋਡੀਫਾਇਰ’ (ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ) ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮ, ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ
ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਧਦੀ ਗਰਮੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਹੀਟ ਐਗਜ਼ੌਸ਼ਨ (ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ) ਅਤੇ ਹੀਟਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਲ, ਸਾਹ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦਾ ਅਸਰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਗੜਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਲੈਪਟੋਸਪਾਇਰੋਸਿਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਮਾੜੀ ਹੈ।
WHO ਨੇ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਭੂਟਾਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।