ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ, ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਫਿਰ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਲਾਸ਼ ਟੰਗ ਦਿੱਤੀ... ਕੌਣ ਸਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’? 36 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਕਤਲ

ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਡੈਸਕ, ਜੰਮੂ : ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰੇਂਦਰ ਕੌਲ ਦੀ 36 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਗਰਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਫਾਈਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਐਸਆਈਏ (SIA) ਜਾਂਚ ’ਚ ਜੁਟ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਹੁਣ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਲਝਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਿਰ ਕਵੀ ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’ ਕੌਣ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਆਓ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

ਕੌਣ ਸਨ ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’?

ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵੀ ਸਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ’ਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਲ 1979 ’ਚ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਸਨ। ਸਾਲ 1990 ’ਚ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ’ਚ ਉਗਰਵਾਦ ਆਪਣੇ ਚਰਮ ’ਤੇ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਘਾਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਸਥਾਪਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਮਿਲੀ ਸਜ਼ਾ

ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰੇਂਦਰ ਕੌਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਈ। ਸਾਲ 1990 ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ’ਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਵਾਨੰਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਬਾਅਦ ’ਚ ਦੋਵੇਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਲਟਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲੀਆਂ।

ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੇ ‘ਪ੍ਰੇਮੀ’ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਘਰ ਤੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਸਬੰਧ ’ਚ ਅਨੰਤਨਾਗ ਦੇ ਡੂਰੂ ਥਾਣੇ ’ਚ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਾਂਚ ਫਾਈਲਾਂ ’ਚ ਹੀ ਦੱਬ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਐੱਸਆਈਏ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਸਤ ’ਚ ਅਜਿਹੇ ਲੰਬਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਸਰਲਾ ਭੱਟ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਤੇ ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ਕਤਲ ਮਾਮਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਲੰਬਿਤ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਐੱਲਜੀ ਸਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਦਿੱਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ’ਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਗਵਾ, ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਫਾਈਲਾਂ ’ਚ ਹੀ ਦੱਬ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਮਨੋਜ ਸਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਲਿਆ ਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।