ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ‘ਸੂਰਜ’ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ’ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਛਾਲ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ PRAGYA ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਪਲਾਜ਼ਮਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ‘ਸੂਰਜ’ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਬੰਗਲੁਰੂ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ, ਪ੍ਰਾਨੋਸ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਖੇਪ ਟੋਕਾਮਕ ਰਿਐਕਟਰ ਪ੍ਰਗਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ 40-ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ-ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਟੋਕਾਮਕ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਿਊਜ਼ਨ-ਸਬੰਧਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

PRAGYA ਦਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ?

ਪ੍ਰਗਿਆ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਟੀਚਾ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 3,000 ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਸ਼ਾਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 10 ਤੋਂ 12 ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਸ਼ਾਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਫਿਊਜ਼ਨ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਟੋਕਾਮੈਕ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ?

ਟੋਕਾਮੈਕ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੁੰਬਕੀ ਬਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਊਜ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਨੂੰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਗਰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਗਿਆ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗ

ਪ੍ਰਗਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝੇਗੀ, ਟੋਕਾਮੈਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰੇਗੀ।

ਕੰਪਨੀ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰਕੰਡਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ 'ਤੇ ਵੀ ਖੋਜ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਊਜ਼ਨ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਊਜ਼ਨ ਰਿਐਕਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

2030 ਤੱਕ 'ਸੂਰਿਆ' ਬਣਾਵੇਗਾ

ਪ੍ਰਾਨੋਸ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ 2027 ਤੱਕ HTS ਮੈਗਨੇਟ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ 2030 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਨੀਕਿਊ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਊਰਜਾ ਲਾਭ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁੱਧ ਊਰਜਾ ਲਾਭ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਫਿਊਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਊਰਜਾ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।