ਮੌਨਸੂਨ 'ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ ਦਾ ਅਸਰ: ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ, ਲੰਬਾ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਅਲਨੀਨੋ ਇਫੈਕਟ

ਜਾਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਮ "ਬਰੇਕ" ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2027 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਡਾਇਪੋਲ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮੌਨਸੂਨ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ

ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਓਸ਼ਨ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 85 ਤੋਂ 98 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2027 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੀਂਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਿਹਾ?

ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਮੌਨਸੂਨ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਅਜੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਐਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਵਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਕਸਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਾਧੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ

ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਮਾਨ ਵੰਡ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਨਸੂਨ ਟ੍ਰਫ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2015-16 ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ, ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।