- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਕੋਰੀਡੋਰ, 260 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਦਾ ਸੀ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ
ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਕੋਰੀਡੋਰ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਸੁਵਾਗਧੀ - ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। 260 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੂਟਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 27 Aug 2026 11:21 AM (IST)
Updated Date: Thu, 27 Aug 2026 11:25 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਕਾਠਮੰਡੂ : ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਕੋਰੀਡੋਰ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਸੁਵਾਗਧੀ - ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। 260 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੂਟਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ।
ਭੋਟੇ ਕੋਸ਼ੀ ਘਾਟੀ 'ਚ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਖੱਚਰਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਚੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗਾਈਰੋਂਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਵਪਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਲੂਣ ਅਤੇ ਉੱਨ ਲਈ ਬਦਲਦੇ ਸਨ। ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਚ ਲੂਣ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੱਖਣ 'ਚ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਵੀ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨੇਵਾਰ ਵਪਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਤਿੱਬਤੀ ਵਪਾਰਕ ਕਸਬਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਬਸਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਤਾ
ਇਸ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗੋਰਖਿਆਂ (ਉਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਨੇ 1744 'ਚ ਨੁਵਾਕੋਟ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ 'ਚ, ਨੇਪਾਲੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 1788 ਅਤੇ 1791 'ਚ ਤਿੱਬਤ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 1792 'ਚ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਪਹਾੜੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਜਾਰੀ
1855 'ਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ 'ਚ, ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਰਾਣਾ ਨੇ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਰਸੁਵਾਗੜੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ 171 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਜੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਰਸੁਵਾਗੜੀ-ਗਿਰੋਂਗ ਕਸਟਮ ਕਰਾਸਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ 1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਵਾਂ-ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਗਈ, ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ 'ਚ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ, ਰਸੁਵਾਗੜੀ ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ (EVs) ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਰਸੁਵਾ ਕਸਟਮਜ਼ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2025-26 'ਚ ਇਸ ਕਰਾਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ 6,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਨੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਾਂ, ਜੀਪਾਂ, ਵੈਨਾਂ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸਾਂ ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ।
2025 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਕਸਟਮ ਖੇਤਰ ਅਕਸਰ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਦੀ ਉਡੀਕ 'ਚ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਛੋਟੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਵਾਹਨ ਡਿਪੂ 'ਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੇ ਇਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ; ਜੁਲਾਈ 2025 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਨਵੇਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਈਵੀ ਅਤੇ ਮਾਲ ਵਾਹਨ ਵਹਿ ਗਏ।
ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ 'ਚ, ਤਿਮੁਰੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸੈਂਕੜੇ 40-ਫੁੱਟ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਟੇਨਰ ਕਰੰਟ ਦੁਆਰਾ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਭਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਤੈਰਦੇ ਕੰਟੇਨਰ ਪੁਲ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਟਾਵਰਾਂ 'ਚ ਟਕਰਾ ਗਏ।
ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਹੇਂਡੇ/ਕੋਸ਼ੀ ਨਦੀ 'ਚ ਫੈਲੇ ਮਿੱਤਰੀ ਸੰਘੂ ਜਾਂ ਦੋਸਤੀ ਪੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪੁਲ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2015 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2025 ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ 'ਚ ਹੀ ਢਹਿ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੂਣ ਅਤੇ ਉੱਨ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਤੇ ਬਦਲੇ 'ਚ ਚੌਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।