- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵਿਕ ਰਿਹੈ ਸਿਹਤ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲਾ ਪਨੀਰ, ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਅਸਲੀ ਤੇ ਨਕਲੀ ਦੀ ਪਛਾਣ?
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 88 ਦੁਕਾਨਾਂ/ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 88 ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਗਏ। ਲਗਭਗ 100 ਕਿੱਲੋ ਪਨੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਦਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ
Posted By alisha
Publish Date: Mon, 14 Sep 2026 11:20 AM (IST)
Updated Date: Mon, 14 Sep 2026 11:25 AM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਟੀਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ (Analog Paneer) ਅਤੇ ਗੈਰ-ਡੇਅਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਮਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਦਿੱਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਥੋਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿੱਲੋ ਦੀ ਖੇਪ ਫੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਸੈਂਪਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਵੀ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਫੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵਿਕ ਰਹੇ ਹਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਨੀਰ, ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਪਛਾਣ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਨੀਰ ਵਿਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੈਕਟ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵਿਕਦਾ ਹੈ। ਪੈਕਟ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬੰਦ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਲੇਬਲ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੋਇਆ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਮਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ (ਅਸਲੀ) ਪਨੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਹਿਕ ਆਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਨਾਲਾਗ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਨੀਰ 'ਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਪਨੀਰ ਦਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ 'ਤੇ ਰਬੜ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਵਰਗੀ ਬੱਦਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਪਨੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਹਿਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ 'ਚ ਪਨੀਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਚ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਨਕਲੀ
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਨੀਰ ਦੇ 285 ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 200 ਮਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਖਰੇ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰੇ, 171 ਘਟੀਆ ਮਿਆਰ ਦੇ ਅਤੇ 29 ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਏ ਗਏ। ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਪਨੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਨਕਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਐਨਾਲਾਗ ਜਾਂ ਨੌਨ-ਡੇਅਰੀ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੇ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹੈ 55 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿੱਲੋ ਪਨੀਰ
ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਪਗ 55 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿੱਲੋ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿੱਲੋ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨੂਹ, ਪਲਵਲ, ਮੇਵਾਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਰਠ, ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ, ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਆਗਰਾ, ਹਾਥਰਸ ਅਤੇ ਹਾਪੁੜ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਇਕੱਲੀ ਓਖਲਾ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿੱਲੋ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ/ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ, ਜਨਕਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਯੂਸੁਫ਼ ਸਰੋਏ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿੱਲੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 5,643 ਛਾਪੇਮਾਰੀਆਂ, 1,517 ਸੈਂਪਲ ਲਏ: ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 5,643 ਛਾਪੇ ਮਾਰ ਕੇ 1,517 ਸੈਂਪਲ ਲਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 346 ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਿਲੇ। 18 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ FIR ਅਤੇ 446 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲਖਨਊ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਆਗਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ 'ਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ 4,800 ਕਿੱਲੋ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,800 ਕਿੱਲੋ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਖੇਪ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਪਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਸੀ। ਯਾਨੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕੜੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
ਉੱਤਰਾਖੰਡ-ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ: ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 88 ਦੁਕਾਨਾਂ/ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 88 ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਗਏ। ਲਗਭਗ 100 ਕਿੱਲੋ ਪਨੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਦਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਗਈ, ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪਲਾਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 15 ਕਵਿੰਟਲ ਪਨੀਰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬਖਤਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਆਏ 1,400 ਕਿੱਲੋ ਸ਼ੱਕੀ ਪਨੀਰ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ 10,835 ਕਿੱਲੋ ਜ਼ਬਤ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 'ਚ ਲੱਭਿਆ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 12 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਹੁਣ ਤੱਕ 10,835 ਕਿੱਲੋ ਪਨੀਰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਪਾਊਡਰ ਅਤੇ ਪਾਮ ਆਇਲ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ 'ਮਲਾਈ ਪਨੀਰ' ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਅੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ 550 ਕਿੱਲੋ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਸਮੇਤ 775 ਕਿੱਲੋ ਅਣ-ਢੁਕਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਪੰਜਾਬ-ਬਿਹਾਰ 'ਚ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇਜ਼
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਸਾਲ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕਪੂਰਥਲਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਪਨੀਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁੱਧ ਪਨੀਰ 400-500 ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 250-350 ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਘਟੀਆ ਮਿਆਰ ਜਾਂ ਮਿਲਾਵਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਟਨਾ ਦੇ ਦਾਨਾਪੁਰ ਅਤੇ ਸਬਲਪੁਰ ਦੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ ਦੇ ਸੈਂਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਲਿਨ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 325 ਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਨਸ਼ਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ 417 ਖਾਧ ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 149 ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਹਨ।
ਝਾਰਖੰਡ - ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ: ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ 'ਤੇ ਅਜੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਲੇਬਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਭੰਡਾਰਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਲਾਗੂ ਹੈ।
ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਕਟ, 2006 ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਿਲਾਵਟੀ, ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਲੇਬਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੀ ਐਨਾਲਾਗ ਪਨੀਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।